در هر صورت تقريبا همه دانشمندان اسلامى از زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله تاكنون ابن عباس را مورد ستايش قراردادهاند . تنها شبههاى كه دربارهء وى مطرح شده ، برخى روايات است كه كشّى نقل كرده و ابن عباس را مورد نكوهش قرارداده است .
شهيد ثانى در نقد اين روايات مىنويسد : احاديثى كه كشّى در مذمت ابن عباس آورده ، پنج حديث است كه همه آنها از نظر سند ضعيف مىباشد . « 1 »
علامه در خلاصه مىنويسد : ابن عباس برتر از اين نسبتهاى نارواست ، و در جاى خود جواب اينگونه نسبتها را دادهايم . « 2 » سيد بن طاووس ضمن تضعيف سندهاى اين روايات ، آن را ناشى از حسادت و كينهتوزى به وى مىداند و مىنويسد : شخصى مانند ابن عباس ، دانشمند بزرگ اسلام ، بجاست كه مورد حسادت و رقابت ديگران قرار گيرد و به او نسبت ناروا دهند .
حسد و الفتى اذ لم ينالوا فضله * الناس اعداء له و خصوم « 3 »
با جوانمردى كه به پايه او نرسند و فضيلتهاى او را به دست نياورند ، كينهتوزى و دشمنى ورزند .
محقق تسترى صاحب كتاب قاموس الرجال نيز ، همهء مذمتها و افتراهايى كه به ابن عباس نسبت داده شده ، مردود مىداند و او را از خادمان امام على عليه السلام و مشوقان بيعت با امام حسن عليه السلام بر مىشمرد و وى را شخصيتى بسيار ارزشمند معرفى مىكند . « 4 »
در هر صورت از نظر دانشمندان اسلامى در وثاقت ابن عباس ، محبت وى به اهل بيت عليهم السلام و على بن ابى طالب عليه السلام و شاگردى وى در تفسير ، ترديدى
هامش
( 1 ) . محمد بن اسماعيل مازندرانى ، منتهى المقال ، ص 186
( 2 ) . علامه حلى ، خلاصة الاقوال ، ص 103 ، باب 2 ، حرف 4
( 3 ) . ادامه شعر اين است :كضرائر الحسنا ، قلن لوجهها * حسدا و بغيا : انّه لدميم( حسادتهاى مردم ) مانند همشوى زن زيبارويى كه از روى حسادت و ستم گويند : او زشت روست . ر . ك : سيد بن طاووس ، التحرير الطاووسى ، ص 213 .
( 4 ) . ر . ك : محمد تقى تسترى ، قاموس الرجال ، ج 6 ، ص 2 - 65 .