خاك آفريده شده ، و گرامىترين شما نزد خداوند ، پرهيزكارترين شماست . « 1 »
بزرگترين توصيه اخلاقى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اين است كه عرب نبايد به پدران و اجداد خود فخر فروشى كند و خويش را برتر از ديگران بداند ؛ بلكه معيار برترى به پرهيزگارى است .
در روايتى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در يك روز گرم در شرح آيه شريفه :
وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ . . .
« 2 » فرمودند :
من سرّه ان يظلّه في ظلّ عرشه يوم لا ظلّ الّا ظلّه فلينظر غريما او ليدع معسرا ؛ « 3 » كسى كه خشنود مىشود از اينكه خداوند از سايهء عرشش در قيامت بر او بيندازد ، بر بدهكار خود صبر كند و به او مهلت دهد و انسانى كه در تنگدستى است ، رها نمايد .
در ذيل آيه شريفه
يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً . . .
« 4 » روايتى بدين مضمون نقل شده : پير مردى كه بر عصا تكيه مىكرد ، خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمد و گفت : يا رسول اللّه ! فريبكاريها ، گناهان و زشتيهايى انجام دادهام ؛ آيا خداوند مرا مىآمرزد ؟ حضرت فرمود : آيا شهادت به يگانگى خدا نمىدهى ؟ گفت : آرى ! و شهادت مىدهم كه تو فرستادهء خدا هستى .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : خداوند زشتيها و گناهان تو را آمرزيد . « 5 » نا اميدى از رحمت خداوند يكى از صفات زشتى است كه با اخلاق اسلامى سازگارى ندارد . انسان بايد در زندگى با اميد و نشاط تلاش كند و به سوى سعادت گام بردارد .
7 . امامت و ولايت
در مورد ولايت و بيعت با ائمه معصوم عليهم السلام در حديثى از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله در ذيل آيه
هامش
( 1 ) . مشهدى قمى ، كنز الدقائق ، ج 12 ، ص 349 ؛ و نيز ر . ك : على بن ابراهيم ، تفسير القمى ، ج 2 ، ص 322 .
( 2 ) . بقره ، 280 .
( 3 ) . محدث بحرانى ، البرهان ، ج 1 ، ص 261 .
( 4 ) . زمر ، 53 .
( 5 ) . تفسير القرآن الكريم ، ج 4 ، ص 59 .