2 . القرآن و العقل
مؤلف از علماى بزرگ شيعه است كه در تقوا سرآمد عصر خود و از نظر علمى جامع بين معقول و منقول بوده . ايشان اهل اراك است و در نجف تحصيل كرده . در فقه ، اصول ، كلام ، حكمت و عرفان و تفسير صاحب نظر مىباشد و به ملاقات امام زمان ( عج ) نايل شده است . تفسير القرآن و العقل به روش عقلى براساس درك ، فهم و تدبر عميق در آيات نوشته شده . مؤلف ، اين تفسير را در زمانى مىنويسد كه در عراق بوده و مسلمانان با دشمنان دين در حال جهاد بودهاند و خود نيز در آن جهاد شركت داشته است .
مطابق اعترافهاى مختلف مؤلف هنگام تأليف اين تفسير هيچ كتاب تفسيرى ، روايى و لغوى نزد وى نبوده است و تنها در يك جا اعتراف مىكند كه كتاب معالم الاصول و در جاى ديگر تفسير جلالين را در اوايل نوشتن همراه داشته . ايشان مىنويسد :
لم يكن عندى من الكتب شىء الّا معالم الاصول الذى يقرئه قرة عينى ( السيد عطاء اللّه ) عندى ، لا من اللغة و لا الاخبار و لا التفاسير و ليس معى الّا عقلى . « 1 »
مشابه همين عبارت را در جلد 1 ، ص 369 و نيز ذيل آيات 272 و 282 از سورهء بقره و آيهء 5 از سوره مائده و 149 از سوره انعام بيان كرده است .
بر اين تفسير از جانب دانشمندانى تقريظ و مقدمه نوشته شده كه از جملهء آنان آية اللّه حاج شيخ محمد على اراكى است . نيز سيد حسين موسوى كرمانى و حاج
هامش
( 1 ) . القرآن و العقل ، ج 1 ، ص 4 .