در اين راه افراطگرى نيز وجود داشته است . در اينجا به طور خلاصه برخى از تفاسير با گرايش علمى معرفى مىشود :
الجواهر في تفسير القرآن الكريم
يكى از تفاسيرى كه با گرايش علمى تا حد افراط به نگارش درآمده ، تفسير الجواهر است . مؤلف با صدر قراردادن آيه شريفه
. . . نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ . . .
« 1 »
و مقدمهاى بسيار كوتاه ، از همان آغاز خط فكرى خود را مشخص نموده و قرآن را دعوتكننده به علوم مختلف آسمانى و زمينى از جمله كشاورزى ، پزشكى ، معادن ، حساب ، هندسه ، هيئت و . . . معرفى مىكند ؛ به همين دليل بر اين باور است كه بيش از هفتصد و پنجاه آيه دربارهء علوم تجربى است ، و حال آنكه آياتى كه در مورد فقه است ، از صد و پنجاه آيه تجاوز نمىكند . وى مطالب مطرح شدهء خود را اشارات قدسى و الهام مىداند . « 2 »
مؤلف از آغاز تفسير سورهء فاتحه مباحث علمى را كه بر گرفته از دانشمندان علوم تجربى در غرب است ، مطرح مىكند . روش عملى تفسير بر اين اساس است كه هر سوره را به چند باب و چند فصل و نيز چند مقصد تقسيم مىكند ؛ سپس به مقصدهاى هر سوره مىپردازد و بعد از ذكر آيه به تفسير لفظى و لغوى پرداخته و غرض از آيه را نيز بيان مىكند ؛ سپس مباحثى را مىآورد كه در خصوص علوم مختلف - اعم از نقلى ، عقلى و - تجربى است و گاهى مطالب را چنان طولانى كرده
هامش
( 1 ) . الجواهر في تفسير القرآن الكريم ، ج 1 ، ص 3
( 2 ) . همان