1 . شيوه علمى ؛
2 . شيوه مذهبى ؛
3 . شيوه الحادى ؛
4 . شيوهء ادبى - اجتماعى . « 1 »
نهضت اصلاحى و بيدارى فكرى
نهضت بيدارى فكرى در عصر جديد ، از نهضت مشروطيت و همزمان با حركت سيد جمال الدين اسد آبادى ريشه گرفت و پس از وى شاگردانش از جمله شيخ محمد عبده ، سيد قطب و همچنين احمد مصطفى مراغى ( صاحب تفسير المراغى ) ، جمال الدين قاسمى ( صاحب تفسير القاسمى ) شيخ محمود شلتوت و شيخ محمد مدنى راه وى را ادامه دادند .
سنّت و نو گرايى در تفاسير معاصر
در دوران معاصر به دو بعد اساسى در تفسير مىتوان اشاره كرد :
الف ) بهرهگيرى از ديدگاههاى گذشتگان كه خود شيوه نقض ناشدنى و تداوم مفاهيم سنتى است ؛
ب ) گرايشهاى ابداعى و نو ظهور .
در بعد اول مىتوان گفت تفاسير عصر حاضر به تفاسير سلف توجه داشتهاند و در مفاهيم و متون تفسيرى خود از ديدگاههاى مفسرانى مانند طبرسى در مجمع البيان ، شيخ طوسى در تبيان ، زمخشرى در كشاف ، فخر رازى در تفسير كبير و طبرى در جامع البيان استفاده كردهاند ؛ امّا در عين حال از پديد آوردن مطالب نو غافل نماندهاند . در دوران معاصر به سبب تحولات اجتماعى ، فرهنگى و سياسى و
هامش
( 1 ) . التفسير و المفسرون ، ج 2 ، ص 533