مفصل ترى با اسناد در تفسير داشته و بعد آن را خلاصه كرده است . او گويد :
قد جمعت كتابا مسندا فيه تفاسير النّبى صلّى اللّه عليه و آله منه بضعة عشر الف حديث ما بين مرفوع و موقوف و قد تم و للّه الحمد في اربع مجلدات و سميته ترجمان القرآن ؛ « 1 » كتابى كه تفاسير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيز در آن مىباشد ، با ذكر سند گرد آوردهام كه بالغ بر ده هزار حديث مىشود كه برخى مرفوع و برخى موقوف هستند و به حمد اللّه در چهار مجلد تمام شده و آن را ترجمان القرآن ناميدهام .
در مقدمه تفسير مىنويسد :
فلمّا الفت كتاب ترجمان القرآن و هو التفسير المسند عن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و اصحابه و تم به حمد اللّه في مجلدات فكان ما اوردته فيه من الآثار باسانيد الكتب المخرج منها و اذا رايت قصور اكثر الهمم عن تحصيله و رغبتهم في الاقتصار على متون الاحاديث دون الاسناد و تطويله فلخصت منه هذا المختصر مقتصرا فيه على متن الاثر . . . و سميته الدرّ المنثور في التفسير بالمأثور « 2 » . . . ؛ چون كتاب ترجمان القرآن كه تفسير مسند از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و اصحاب اوست و روايات آن با سند است و در چند جلد به اتمام رسيد ، ديدم همتها در تحصيل آن كم و تمايل بيشتر افراد به مطالب مختصر و كوتاه و بويژه به متن حديث است ؛ از اين رو اسناد را حذف و آن را خلاصه نموده و جمعآورى كردم و آن را تفسير درّ المنثور ناميدم .
اين تفسير يك تفسير ترتيبى است كه از سوره حمد تا پايان سوره ناس به تفسير و شرح آيات پرداخته . چنان كه گفته شد ، شيوه ايشان ذكر روايات ذيل هر آيه است ؛ اما به بررسى و نقد يا ترجيح روايات نپرداخته و متعرض صحت و سقم آنها نيز نشده است و روايات جعلى و اسرائيليات در آن ديده مىشود .
وى در علم تفسير و علوم قرآن كتابهاى مهم ديگرى نيز دارد كه عبارتند از :
1 . الاتقان في علوم القرآن ؛
هامش
( 1 ) . الاتقان ، ج 2 ، ص 183
( 2 ) . درّ المنثور ، ج 1 ، ص 9