تحولى جديد در فلسفه و علوم اسلامى پديد آورد . وى در شيراز متولد شد و تا سنين جوانى در همان شهر بود . پس از آن جهت تحصيلات عالى راهى اصفهان شد و از اساتيد و دانشمندان بزرگى مانند شيخ بهايى و ميرداماد بهرههاى فراوان برد ؛ سپس به قم هجرت كرد و در جوار كريمه اهل بيت ، حضرت معصومه عليها السلام در روستايى اطراف اين شهر مقدس به نام كهك به تدوين و تأليف پرداخت و كتاب ارزشمند اسفار اربعه در فلسفه اسلامى را نوشت .
ايشان با تحولى جديد در علم فلسفه توانست بين دو مشرب فلسفى ( مشاء و اشراق ) جمع كرده و آن را با متون دينى آيات و روايات منطبق نمايد . ملا صدرا شيوه ابداعى خود را « حكمت متعاليه » ناميد . وى در آخر عمر به موطن خود ، شيراز رفته و در آنجا مدرسهاى در فلسفه تأسيس كرد و به تربيت شاگردانى بزرگ پرداخت .
مهمترين ديدگاههاى او « حركت جوهرى » ، « حدوث عالم جسمانى » ، « اتحاد عاقل و معقول » ، « معاد جسمانى » با بينشى جديد ، « خلود كفار در عذاب » ، « جسمانية الحدوث و روحانية البقا بودن نفس انسانى » و . . . مىباشد .
ايشان بيش از پنجاه كتاب و رساله تاليف كرده كه مهمترين آنها ، حكمت متعاليه در اسفار اربعه ، شواهد الربوبيه ، و مفاتيح الغيب ، شرح اصول الكافى ، مبدأ و معاد و تفسير القرآن الكريم است .
شرح نگارش تفسير القرآن الكريم : ايشان پيش از نوشتن اين تفسير ، كتاب مفاتيح الغيب را به عنوان مقدمه آن مىنويسد كه در آن اصول و مبانى فكرى خود ، روش و كلياتى كه در تفسير قرآن مورد توجه بوده است ، آورده و پس از آن به نگارش تفسير مىپردازد . وى تمام قرآن را تفسير نكرده و به طور پراكنده سورههايى را تفسير نموده است .
اين كتاب در بردارنده تفسير سوره « حمد » ، « بقره » تا آيه 65 ، « حديد » ، « اعلى » ، « آية الكرسى » ، « سجده » ، « طارق » ، « عبس » ، « آيه نور » ، ( 35 سوره نور ) ، « زلزال » ،
آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى ) — صفحة 312
مساهمون: حسين علوى مهر
ص٣١٢