تفاسير شيعه
1 . نهج البيان عن كشف معانى القرآن
شيبانى از علماى بزرگ شيعه در قرن هفتم هجرى است و اين تفسير را در دوره خلافت المستنصر باللّه عباسى براى هديه به كتابخانه مستنصريه بغداد به نام خزانه مستنصريه مىنويسد كه متولى آن محمد بن علقمى شيعى بغداد بود . اين تفسير داراى روشى ساده است و با استفاده از روايات به توضيح و شرح آيات مىپردازد .
در برخى موارد بويژه جلد آخر به معانى لغوى اكتفا كرده ؛ اما تا آنجا كه مىتواند آن را به روايات پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله ، ائمه اطهار عليهم السلام يا اقوال صحابه و تابعان مستند مىكند .
اين تفسير - جز در برخى موارد نادر - عارى از مباحث نحوى ، اعراب ، تصريف ، اشتقاق و قرائات است .
شيبانى ضمن نقل روايات پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و امامان معصوم ، از ائمه اطهار عليهم السلام تجليل مىكند . او ابن عباس را بسيار ستوده و وى را « عالم الحبر » معرفى مىكند . در موارد فراوانى نيز از كلبى نقل نموده ؛ ولى از ميان مفسران از تبيان استفاده كرده و شيخ طوسى را با تعبير « شيخنا » ياد مىكند . نيز از شيخ مفيد ، طبرى ، زجاج ، فرّاء و ابو عبيد در مباحث كلامى ، روايى و لغوى بهره برده است . « 1 » اين تفسير از جمله تفاسيرى است كه محدث بحرانى در تفسير البرهان از او زياد نقل مىكند .
تفسير به شكل ترتيبى است . بسيارى از آيات را كه به قول مؤلف ظاهرش معلوم
هامش
( 1 ) . ر . ك : درگاهى ، نهج البيان ، ج 1 ، ص 8 ، « مقدمهاى بر تفسير نهج البيان » .