كنت مولاه فهذا على مولاه اللهم و ال من والاه » و تبريك عمر به امام على عليه السلام را نقل مىكند و چندين روايت در اين مورد مىآورد . « 1 » همچنين در ذيل آيه شريفه
. . . قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
« 2 » پس از ديدگاههاى زيادى دربارهء مصداق « من عنده علم الكتاب » كه آيا عبد اللّه بن سلام است يا غير آن ، ايشان طبق روايات به اثبات مىرساند كه مصداق حقيقى آن على بن ابى طالب عليه السلام است . « 3 » و نيز در ذيل آيه شريفه
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ
« 4 » پس از طرح ديدگاههاى مختلف كه اهل سنت بيشتر آنها را نقل كردهاند ، بهترين ديدگاه را اين مىداند كه آيه دربارهء على بن ابى طالب در « ليلة المبيت » است كه جاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خوابيد تا آن حضرت به سلامت باشد . « 5 »
اشكالات تفسير ثعلبى
دو اشكال عمده در اين تفسير به چشم مىخورد كه عبارتند از :
1 . از روايات اسرائيلى پرهيز نكرده و داستانهاى باور نكردنى و ضعيف را در تفسير خود آورده و از اين جهت مورد نكوهش قرار گرفته است ؛
2 . مباحث فقهى در آيات الاحكام را چنان گسترده مطرح ساخته كه با كتابهاى تفسيرى تناسب ندارد ؛ بلكه با كتابهاى فقهى متناسب است .
ديدگاههاى ذهبى دربارهء تفسير ثعلبى
ذهبى دربارهء ثعلبى و تفسير وى نكاتى مطرح كرده است كه عبارتند از :
1 . توثيق ثعلبى : ذهبى از اسماعيل فارسى نقل مىكند : « هو صحيح النقل موثوق به » . افزون بر آن ، ثعلبى استاد واحدى نيشابورى بوده است كه مورد ستايش وى قرار گرفته است ؛
هامش
( 1 ) . الكشف و البيان ، ج 4 ، ص 92
( 2 ) . رعد ، 43
( 3 ) . الكشف و البيان ، ج 5 ، ص 303
( 4 ) . بقره ، 207
( 5 ) . الكشف و البيان ، ج 2 ، ص 125