ستايش متعصبان نيز قرار گرفته است . ذهبى او را از سران تفسير و ادب عربى مىداند . « 1 »
ابن خلكان مىنويسد : او از دانشمندان نادر زمان خود در علم تفسير بوده است كه تفسير بزرگى كه بر ساير تفاسير برتر مىباشد ، تأليف كرده است . « 2 » مؤلف تاريخ نيشابور ضمن ستايش ثعلبى او را صحيح النقل و موثق مىداند . كه از ابى طاهر بن خزيمه و امام ابى بكر بن مهران المقرئى حديث نقل مىكند . واحدى نيشابورى تفسير را از وى گرفته و او را ستوده است . وى « كثير الحديث » و « كثير الشيوخ » بوده است . ايشان سرانجام در سال 427 ق وفات نموده است . خداوند او را رحمت كند و از او خشنود باشد . « 3 »
ثعلبى دربارهء تفسير خود مىگويد : افزون بر آنچه از كتابهاى گسترده و ارزنده و اساتيد عاليقدر دريافت كردهام ، در اين تفسير چهارده بعد را مورد توجه قراردادهام :
« قرائات ، اسباب ، نزول ، قصص ، امثال ، لغت ، اعراب ، تفسير ، تأويل ، معارف و احكام ، حكم و ارشادات ، فضايل و كرامات و . . . » . « 4 »
نكتههاى علمى كه در اين تفسير قابل توجه است ، عبارتند از :
1 . به روش روايى به تفسير قرآن كريم مىپردازد ؛
2 . نكات ادبى و لغوى را مورد توجه قرارداده و آنها را ريشهيابى كرده و تحليل مىكند ؛
3 . در آيات الاحكام ، مسائل فقهى ، از جمله نكاح متعه ، تيمم ، كبائر ، لمس النساء و . . . را در سطحى گسترده مطرح مىسازد ؛
4 . فضايل اهل بيت عليهم السلام را نقل مىكند و در آياتى كه راجع به اهل بيت عليهم السلام است ، در برخى مواقع ترجيحا ديدگاهى را مىپذيرد كه موافق با اهل بيت عليهم السلام مىباشد .
3 . در ذيل آيه شريفه
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ . . .
« 5 » حديث « من
هامش
( 1 ) . التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 238
( 2 ) . وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 38
( 3 ) . ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 238
( 4 ) . الكشف و البيان ، ج 1 ، ص 16
( 5 ) . مائده ، 67