وى متخصص در قرائت ، حديث ، فقه ، تاريخ ، علوم قرآن و تفسير به شمار مىآيد و از دانشمندان طراز اول اهل تسنن است كه در بسيارى از علوم زمان خود پيشوا بوده .
طبرى در آغاز از نظر فقهى تابع شافعى بود ؛ اما بعدها مكتب فقهى مستقلى تأسيس كرد . مذهب فقهى طبرى تا مدتى پيرو داشت ؛ ولى به تدريج از بين رفت . ابن النديم در الفهرست عدهاى از فقها را نام مىبرد كه پيرو مذهب فقهى طبرى بودهاند . « 1 »
تفسير جامع البيان در اواخر قرن سوم نگاشته شده و از آنجا كه در آن زمان تفسير مدون و كاملى براى فهم قرآن نوشته نشده بود ، اين تفسير شهرت فراوانى يافت ؛ زيرا افزون بر تفسير تمام قرآن يكى از مبسوطترين تفاسيرى است كه در آن زمان نوشته شد ؛ به همين جهت اين تفسير را « امّ التفاسير » و طبرى را پدر تفسير ناميدهاند . « 2 » گلدزيهر آن را دائرة المعارف بزرگى در تفسير معرفى كرده است . « 3 »
روش و منابع تفسير طبرى
روش تفسيرى طبرى ، در واقع روش نقلى و تحليلى است كه مهمترين مصادر آن روايات رسيده از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، اقوال صحابه و تابعان است ؛ ولى غير از آن ، موارد زير نيز مىتواند منبع وى باشد :
1 . بهره بردن از ادبيات عرب بويژه نحو ؛ 2 . استفاده از لغت ؛ 3 . استفاده از شعر ؛ 4 . انتخاب قرائت خاص ؛ 5 . آراى فقها و نقد و بررسى آنها .
هامش
( 1 ) . مرتضى مطهرى ، خدمات متقابل اسلام و ايران ، ص 262 . به همين دليل طبرى با احمد بن حنبل مخالف بود و او را فقيه نمىدانست
( 2 ) . ر . ك : التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 2 ، ص 312 .
( 3 ) . جولدزيهر ، مذاهب التفسير الاسلامى ، ص 109