تفسير عياشى : از محمود بن مسعود عياشى سمرقندى است . گفته شده كه وى در آغاز از اهل سنت بوده ؛ ولى اين مسأله به آغاز جوانى ايشان باز مىگردد ؛ اما در زمانى كه تفسير نوشته ، هيچ شاهدى بر سنى بودن وى نيست ؛ بلكه بالعكس ، روايات اهل سنت با شيعه كاملا از نظر سند متفاوت هستند و اين تفسير كاملا با روايات شيعه منطبق است . اين تفسير دو جلد دارد كه يك قسمت آن تا آخر سورهء كهف تفسير شده و از قسمت ديگر آن اطلاعى در دست نيست . مقدمه بسيار مفيدى دارد كه در آن از رواياتى در خصوص علوم قرآن گرد آمده .
تفسير نعمانى : از ابو عبد اللّه محمد بن ابراهيم بن جعفر ، معروف به كاتب نعمانى است كه تنها يك روايت از امام على عليه السلام را آورده و حدود چهار صد آيه را توضيح داده . در اين تفسير شصت نوع بحث علوم قرآنى مانند ناسخ و منسوخ ، ظاهر و باطن ، عام و خاص و . . . را در بردارد . افزون بر نعمانى ؛ سيد مرتضى ، سعد بن عبد اللّه اشعرى و على بن ابراهيم نيز آن را نوشتهاند .
آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى ) — صفحة 188
مساهمون: حسين علوى مهر
ص١٨٨