حديث بسيار مورد اعتماد مىباشد . « 1 » ايشان تأليفات زيادى دارد ؛ امّا شيخ طوسى در تفسير براى وى كتاب التفسير « 2 » و نجاشى كتاب الناسخ و المنسوخ « 3 » را نام مىبرد و ابن نديم كتابى را به نام الشواهد من كتاب اللّه و الناسخ و المنسوخ ذكر كرده است . « 4 »
همچنين على بن حسن فضال نيز كه فطحى مذهب است ، در روايات بسيارى مورد مدح قرار گرفته و داراى كتاب تفسير است . « 5 »
5 . تفسير بطائنى ( متوفاى 224 ق )
حسن بن على ابو حمزه بطائنى ، محدث و مفسر قرن سوم است . كتاب تفسير ، فضايل القرآن و الدلائل از اوست . وى تضعيف شده و عدهء زيادى روايات او را نمىپذيرند .
از جمله راويان او حسن بن على فضال است كه روايات وى را نمىپذيرند . « 6 »
تفاسير ديگرى كه به اصحاب امامان معصوم عليهم السلام منسوب است ، فراوانند كه برخى از آنها به اجمال گزارش مىشود :
تفسير حسن بن محبوب ( متوفاى 224 ق ) . وى از اصحاب اجماع و ثقه است كه از امام رضا عليه السلام روايت نقل مىكند . شيخ طوسى « 7 » و ابن نديم « 8 » كتاب تفسير را از تأليفات او دانستهاند . حروف القرآن نام ديگر اثر قرآنى است كه على بن مهزيار دورقى ، « 9 » از دانشمندان قرن سوم و از اصحاب امام رضا ، امام جواد و امام هادى عليهم السلام آن را نگاشته است و مورد اعتماد بوده و 33 كتاب به او نسبت داده شده كه از جمله آنها حروف القرآن و تفسير القرآن است .
هامش
( 1 ) . شيخ طوسى ، الفهرست ، ص 48
( 2 ) . همان
( 3 ) . رجال النجاشى ، ص 26
( 4 ) . الفهرست ، ص 223
( 5 ) . شيخ طوسى ، الفهرست ، ص 92
( 6 ) . همان ، ص 50 ، ش 167 ، و نيز پاورقى ش 2
( 7 ) . همان ، ص 47
( 8 ) . ابن نديم ، الفهرست ، ص 55
( 9 ) . او غير از على بن مهزيار است كه در زمان غيبت امام عصر ( عج ) به ملاقات حضرت رسيده .