شخصى بر جامعهاى حاكم باشد ، ديگر دين خدا و رسول او در فرهنگ آن جامعه حكمفرما نيست و نيازى به ارسال رسل و نزول كتب آسمانى نخواهد بود . « 1 »
امام على عليه السلام اين نكته را در عصر خود هشدار داد و فرمود :
لا تقيسوا الدين فانّ من الدين ما لا يقاس و سيأتى اقوام يقيسون فهم اعداء الدين و اول من قاس ابليس ؛ « 2 » در دين قياس نكنيد ؛ چرا كه در دين امورى است كه قياس بردار نيست ؛ اما گروهى خواهند آمد كه قياس مىكنند و آنان دشمنان دين هستند ، و نخستين كسى كه قياس كرد ، ابليس بود .
در روايتى امام صادق عليه السلام اين مكتب را سرزنش كرده و مىفرمايد : « اصحاب قياس با قياس در جست و جوى علم هستند ؛ ولى قياس براى آنان جز دورى از حق چيز ديگرى ندارد ؛ چرا كه دين خدا با قياس به حق نمىرسد . » « 3 »
4 - 4 . ممنوعيت تفسير به رأى
يكى از راههاى گمراه كردن مردم از حقايق قرآن كريم ، تحريف معنوى آيات و انحراف افكار از معارف حقيقى دين است . دنيا طلبان و سود جويان استعمارگر جهت بهرهمندى از دنيا ، به تأويل باطل و تفسير به رأى در آيات قرآن روى آوردند . اهل بيت عليهم السلام براى جلوگيرى از اين شيوه خطرناك ضمن هشدارهاى فراوان تفسير قرآن را براساس رأى مذمت و ممنوع كردند . ابن عباس از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند كه فرمود :
من قال في القرآن برأيه فليتبوّء مقعده من النار ؛ « 4 » كسى كه با رأى شخصى خويش درباره قرآن سخن بگويد ، جايگاه او در آتش است .
امام صادق عليه السلام فرمود :
هامش
( 1 ) . چنانچه مضمون روايات است . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 33 ، روايتى به نقل از تفسير نعمانى .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 27
( 3 ) . ر . ك : الكافى ، ج 1 ، ص 57 ، حديث 14 ؛ ص 228 ، حديث 1 ؛ ص 24 ، حديث 5 و 6 .
( 4 ) . محمد بن جرير طبرى ، جامع البيان ، ج 1 ، ص 27