گفتم : خداوند مىگويد :
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ . . .
« 1 » هر كسى مرگ را مىچشد .
آيا شما نظرتان اين است كه كسى كه كشته شود ، مرگ را نمىچشد ؟ حضرت فرمود :
ليس من قتل بالسيف كمن مات على فراشه ، انّ من قتل لابد من ان يرجع الى الدنيا حتى يذوق الموت ؛ « 2 » كسى كه با شمشير كشته شود ، مانند كسى نيست كه در بستر مىميرد ؛ كسى كه كشته مىشود بار ديگر قطعا به دنيا رجعت مىكند تا مرگ را بچشد .
در اين روايت امام عليه السلام زراره را به شكل بسيار ظريفى به مسأله رجعت آشنا مىكند و به او مىفهماند كه از آيات قرآن چنين عقيدهاى قابل استخراج است .
2 . تربيت مفسر
قرآن كتاب هدايت است و مردم را از تاريكيها نجات داده و به سوى نور راهنمايى مىكند ؛ به همين دليل بايد عالمانى باشند تا آنچه بر مردم عادى و مشتاقان معارف قرآن روشن نيست ، هويدا كنند تا مردم به سوى مفاهيم نورانى قرآن هدايت شوند . سيره ائمه اطهار عليهم السلام همواره بر تربيت چنين عالمانى بوده است . آنان براى درك و فهم قرآن و نيز استنباط احكام شرعى شاگردانى تربيت كرده و به آنان اجازه مىدادند تا از آيات و روايات ، احكام را استنباط كنند ؛ چنان كه ابن عباس ، تربيت شده مكتب على عليه السلام بود و امام باقر و امام صادق عليهما السلام شاگردان ويژهاى مانند زرارة بن اعين ، يونس بن عبد الرحمن ، مؤمن طاق و . . . تربيت كردند . امام صادق عليه السلام فرمود :
« انّما علينا ان نلقى اليكم الاصول و عليكم ان تفرّعوا » . « 3 » عبد الاعلى ، مولى آل سام ، به امام صادق عليه السلام مىگويد :
عثرت فانقطع ظفرى فجعلت على اصبعى مرارة فكيف اصنع بالوضوء ؟ لغزيدم
هامش
( 1 ) . آل عمران ، 185 ؛ انبياء ، 35 ؛ عنكبوت ، 57
( 2 ) . تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 112
( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 40 ؛ در روايتى مشابه امام رضا عليه السلام به احمد بن محمد بن ابى نصر بزنطى فرمود : « علينا القاء الاصول و عليكم التفريع » . همان ، ص 41 .