در روايتى عبيده سلمانى و علقمة بن قيس و اسود بن يزيد نخعى از امام على عليه السلام پرسيدند : اگر در فهم قرآن دچار مشكل شديم ، به چه كسى مراجعه كنيم ؟ حضرت در پاسخ فرمود : از آل محمد صلّى اللّه عليه و آله بپرسيد ؛ « 1 » « سلوا عن ذلك آل محمد » . امام صادق عليه السلام فرمود : « انّا اهل بيت لم يزل اللّه يبعث منا من يعلم كتابه من اوله الى آخره » « 2 »
عبد الرحمن بن كثير از امام صادق عليه السلام دربارهء آيه
قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ . . .
« 3 » نقل مىكند كه آن حضرت ميان انگشتان خود را باز كرد و آنها را روى سينهاش نهاد ؛ سپس فرمود : « و عندنا و اللّه علم الكتاب كلّه » ؛ « 4 » به خدا سوگند ! تمام علم كتاب نزد ما هست .
روشن است كه منظور از كتاب ، معناى عامى است كه تمام كتب آسمانى را در بر مىگيرد . با استفاده از اين روايات آشكار مىشود كه علم اهل بيت عليه السلام به قرآن كريم و تفسير اين كتاب آسمانى در مقايسه با تمام مخلوقات ، برترين دانشهاست ؛ بنابراين قلمرو علوم اهل بيت عليهم السلام را نمىتوان در حدى مشخص كرد ؛ اما به اجمال به برخى از موارد قلمرو دانش اهل بيت عليهم السلام به كتاب آسمانى اشاره مىشود :
1 . اطلاعات غيبى « 5 »
مىتوان وقايعى را كه در آينده زندگى افراد و جامعه پيش مىآيد ، از قرآن استخراج كرد ؛ چرا كه به تصريح ائمه اطهار عليهم السلام تمام معارف و حوادث مربوط به آينده ، از قرآن قابل استنباط است ؛ اما اين ويژگى به ائمه عليهم السلام اختصاص دارد . امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . محمد بن حسن صفار قمى ، بصائر الدرجات ، ص 196
( 2 ) . همان ، 194
( 3 ) . نمل ، 40
( 4 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 133 . مشابه اين روايت از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و ائمه ديگر نيز وارد شده است . همان ، ص 134 ، 139 .
( 5 ) . بخشى از اين مباحث را از كتاب علوم القرآن آية اللّه شهيد سيد محمد باقر حكيم بهره بردهايم .