جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 41

بالفعل شود . و از اين جهات ، زوجيت « 1 » تركيبى « 2 » و كثرت ازدواجى و كسب استحقاق و استعداد « 3 » و حمل « 4 » بالقوّه در شعوب و قبايل كيانيات « 5 » ، متفاوت و متخالف و متزايد و متضاعف است . و چون به تحقيق پيوست كه ما سوى اللّه « 6 » الواحد القهّار ، همه - فى حدّ أنفسها - ذوات باطله و هويّات هالكه‌اند ، پس معلوم شد كه : [ 1 . ] « لا إله إلّا اللّه » و « لا معبود إلّا اللّه » و « لا صانع إلّا اللّه » و « لا حول و لا قوّة إلّا باللّه » توحيد جماهير و عوام اصحاب قوّت نظرى است ؛ [ 2 . ] و توحيد خواصّ : « لا موجود إلّا اللّه » و « لا حقّ إلّا اللّه » و « لا هو إلّا اللّه » و « لا ذات و لا هويّة « 7 » إلّا باللّه » ؛ [ 3 . ] و توحيد خواصّ الخواصّ : « لا موجود إلّا هو » و « لا حقّ إلّا هو » و « لا حقيقة إلّا هو » و « لا هو إلّا هو » . و نيز مسالك و مشارب در اثبات ذات حقّ ، و رجوع به جناب مقدّس او - جلّ كبرياؤه - مختلف است : [ 1 . ] عوام اهل نظر ، در آفاق و انفس تدبّر كرده ، به طريقهء دليل « انّ » « 8 » ، استدلال از معلول بر « 9 » علّت ، و انتقال از مخلوق به خالق ، سبيل عقل مىدانند . [ 2 . ] و خواصّ اصحاب بصيرت و غور ، به نظر دقيق و تدقيق « 10 » تأمّل ، از بطلان جوهرى و ليسيت « 11 » ذاتى هر ذرّه از ذرّات عالم امكان ، به مسلك « 12 » لمّى « 13 » بر استناد به مبدع حقايق و جاعل ماهيات ، تركيب برهان كرده ؛ از انّيات هالكة « 14 » الجواهر و