طوليه كه واسطهء « 1 » وجود و مبدأ تحريك او باشد ، على سبيل التشويق « 2 » ؛ و نفسى « 3 » مجرّد عاقل « 4 » كه مدبّر بدن و مبدأ قريب حركت او باشد بالارادة و الاختيار . و فلك كلّى زحل را كه حركت كلّيهء مركّبهء « 5 » زحل - كه احدى الحركات التسع « 6 » الاوّلية است - به آن مستند است ، عقلى است و نفسى كه « عقل كلّ » « 7 » و « نفس كلّيهء » آن فلك كلّى است . و باز به ازاى هر يك از كرات افلاك جزئيه - كه « 8 » به منزلهء اعضاى بدن حيواناند ، و ضبط و تصحيح حركت مرصودهء زحل ، و حلّ اشكالات مستصعبهء « 9 » مشهوره ، بىآنها ميسّر نيست - عقلى قاهر و نفسى ناطقهء مجرّده . و همچنين به ازاى جرم كوكب زحل « 10 » ، و حركت وضعيهء بالذات او نيز عقلى و نفسى ثابت و متحقّق است . و على هذا القياس تا به فلك كلّى قمر و افلاك جزئيهء قمريه « 11 » و جرم قمر . پس انوار عقليهء قاهره و انوار عاقلهء نفسيهء سماويات را سلاسل طوليه و عرضيه است منتهى به عقول و نفوس قمريه و عقل فعّال و واهب الصور « 12 » - بإذن ربّه - به حسب اصطلاح . از جملهء عقول فعّاله ، عقل كلّ فلك كلّى « 13 » قمر است كه واسطهء وجود شخصى « 14 » هيولاى عالم اسطقسّات ، و رابطهء فيضان صور بر او « 15 » به حسب استعدادات مختلفه و امكانات استعداديه است ، چنانچه عليم حكيم - عزّ مجده - در قرآن كريم مىفرمايد :
جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 29
مساهمون: السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
ص٢٩
فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا قالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيًّا
/ 40 / و اوست - بإذن اللّه سبحانه - شيخ و استاد ، و مؤدّب و معلّم نفوس قدسيهء قدّيسين و صدّيقين حكما و
هامش
( 1 ) . ن : واسط .
( 2 ) . ق : التشوق .
( 3 ) . پ : نفس .
( 4 ) . ق : عاقله .
( 5 ) . س ، م : مركّبه .
( 6 ) . ق : السبع .
( 7 ) . م : كل عقل .
( 8 ) . ن : - كه .
( 9 ) . ت : مستضعبه .
( 10 ) . س : - زحل .
( 11 ) . م : قمر .
( 12 ) . م : صور .
( 13 ) . م : - كلّى .
( 14 ) . پ ، ت ، ج ، م ، ن : شخص .
( 15 ) . پ : بران .