جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 27

حركت به مقدار آنكه انسانى بگويد : « واحد » ، يك هزار و هفت صد « 1 » و سى و دو فرسخ از سطح مقعّر « 2 » فلك اعظم قطع مىكند . و فاضل خفرى در كتاب منتهى الادراك مىگويد : دو هزار و چهار صد فرسخ . و بنا بر آنچه ما آورده‌ايم ، سطح مقعّرش « 3 » - در يك ساعت - مستوى سى و شش هزار هزار فرسخ « 4 » ، و سى صد هزار فرسخ و هفتاد « 5 » و دو هزار فرسخ حركت مىكند « 6 » ؛ و بنا بر قول خفرى پنجاه هزار هزار فرسخ و چهار صد هزار فرسخ ؛ و اللّه - سبحانه و تعالى - عالم است كه سطح محدّبش در اين مقدار زمان ، چند فرسخ حركت مىكند « 7 » . چه مقدار ثخن فلك الافلاك ، در مبحث ابعاد و « 8 » اجرام علم هيئت « 9 » معلوم نشده « 10 » ؛ و بشر را به ساحت استعلام آن راهى نيست ؛ و تواند بود كه كلام كرامت نظام كتاب اللّه الناطق - صلوات اللّه و تسليماته عليه - : « سلونى عمّا دون العرش » / 38 / بر اين معنى تنبيه بوده باشد . و امّا ساير عقول : [ 1 . ] نزد فريقى به عدد ساير كرات افلاك است ؛ و « 11 » بناء على ذلك « 12 » شريك سالف ما در « 13 » الهيات شفا گفته است كه عدد عقول مفارقه به مذهب معلّم اوّل ، پنجاه است و فوق پنجاه « 14 » . / 39 / چه كرات سماويات ، به مذهب او ، به همين عدد بوده . و از كلام ما در رياضيات « 15 » معلوم شد كه ما چه عدد يافته‌ايم . [ 2 . ] و نزد فريقى به عدد كواكب ؛ از آن « 16 » جهت كه كوكب سيّار در هر فلك كلّى به منزلهء قلب است ، و استحقاق عقل و نفس على الحقيقه او راست . [ 3 . ] و من مىگويم : بر مضطلع « 17 » متمهّر پوشيده نيست كه اصول مقرّرهء حكميه « 18 » ،