جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 231

و همچنانكه بعضى از مراتب اعداد را كه عدد اوّل بوده باشد - مانند : دو « 1 » و سه « 2 » و پنج و هفت و يازده و سيزده و هفده « 3 » و سى و يك مثلا - تحصيل و عدّ نمىكند الّا واحد ، بعضى از حروف را « 4 » نيز - مانند : « واو » و « لام » و « صاد » - قلب و اوّل طبقات باطن « الف » است . و در « 5 » دايرهء حرفيه ، « نون » - كه حرف دايرهء امكان است - چون امكان بر دو گونه است : ذاتى و استعدادى ، مرتبهء درجه - كه « ن » « 6 » اوّل است - قوس امكان ذاتى است ؛ و طبقهء اخيرهء دقيقه - كه « ن » دوّم « 7 » است - قوس امكان استعدادى . و « و » - كه قلب و مركز دايره ، و اوّل باطن و اولى الطبقتين دقيقه است - سطح وجود و وجوب ؛ اشارت به آنكه امكان « 8 » مطلقا به حسب نفس الامر از وجود و وجوب منفكّ و منسلخ نيست . امكان ذاتى « 9 » در « 10 » مرتبهء متقدّم بر وجود ممكن تقدّما بالذات فى حيّز التقدّم بالمهيّة « 11 » ، و امكان استعدادى در حصول متأخّر از وجود محلّ - كه مادّه است - تأخّرا بالطبع و تأخّرا بالزمان ، و متقدّم بر وجود صورت مستعدّ لها تقدّما ذاتيا بالطبع و تقدّما زمانيا بالحصول ، كه چون مستعدّ له « 12 » فعليت گيرد ، استعداد مادّه مر او « 13 » را زوال پذيرد . و در « 14 » دايرهء حرفيه ، « واو » - كه حرف دايرهء وجوب بالغير است - چون وجوب بالغير نيز بر دو نحو است : سابق و لا حق ، مرتبهء درجه كه « و » « 15 » اوّل است ، قوس وجوب سابق است كه متقدّم است در مرتبه بر ذات و وجود « 16 » معلول تقدّما بالذات ؛ و طبقهء اخيرهء دقيقه - كه « و » « 17 » دوّم « 18 » است - قوس وجوب لا حق و ضرورت به