جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 123

قوا و « 1 » ارواح و مبادى ادراكات و تحريكات قهرمان است ؛ و تعلّق و تدبير و حكومت و سلطنتش را قياس به ملك بدن دو اعتبار است : [ 1 . ] نظر به حال بدن ؛ و به اين اعتبار از مباحث علم طبيعى و از احوال موضوعات طبيعيه « 2 » است . [ 2 . ] و نظر به حال جوهر ذات او ؛ و به اين اعتبار از مباحث علم الهى و از احوال جواهر مفارقه است . و اين است كه مبحث نفس مشترك است بين العلمين : [ 1 . ] در علم طبيعى ، جوهر مجرّد نفس را - من حيث النزول و الهبوط - حال بدن جسمانى گيرند . [ 2 . ] و در علم « 3 » الهى ، جسد هيولانى را - من حيث العروج و الصعود - حال جوهر مجرّد « 4 » نفس . و جوهر عاقل نفس را در دايرهء احاطهء عقليه « 5 » به بدن : [ 1 . ] نصف دور قوس هبوطى بود [ 2 . ] و « 6 » نصف دور قوس صعودى . در قوس هبوطى ، « 7 » سير نزولى كند از علم تعقّلى تا به ادراك احساسى كه آخر هبوط است ؛ و در قوس صعودى ، سير عروجى از ادراك احساسى « 8 » تا به علم تعقّلى كه آخر صعود است . و جوهر معقول نيز : با هبوط نفس به مرتبهء حواسّ ، به موطن « 9 » مادّيت و تكثّر متنزّل « 10 » ؛ و با صعود نفس به مقام عاقليت ، به مرتبهء تجرّد و توحّد « 11 » مترقّى است . پس حقايق معقولات در مراتب صعود و هبوط « 12 » ، و مواطن تجرّد و تعلّق ، با