جذوات و مواقيت ( فارسى ) — صفحة 53

ذات مبدأ . پس اين هر دو را نيز يك « 1 » حيثيت اعتبار كرده‌اند . و چون اشرف حيثيات است ، « 2 » در شمار صورتش داشته‌اند ، و تثليث « 3 » حيثيات را مناط تثليث « 4 » معلولات ، در مرتبهء ثانيه شمرده‌اند . چه تكثير حيثيات ذات مجعول ، تكثّر « 5 » اعتبارات ذات جاعل است . پس ذات واحد حقّ را - جلّ مجده - بعد از ابداع مجعول اوّل / 63 / بالفعل سه اعتبار عارض مىشود « 6 » : [ 1 . ] جاعليت ماهيت « 7 » ممكن بالذات [ 2 . ] و جاعليت موجود بالفعل عاقل ذات خود [ 3 . ] و جاعليت واجب بالغير عاقل ذات مبدأ . به اعتبار افضل « 8 » حاشيتين / 64 / - كه در شمار صورت است - نورى عاقل فاضل - كه عقل ثانى باشد / 65 / - افاضه مىفرمايد . و به اعتبار حاشيهء ديگر - كه به منزلهء مادّه است - جرم فلك اقصى . و به اعتبار حيثيت متوسّطه ، / 66 / جوهرى « 9 » عقلانى « 10 » محرّك مدبّر كه نفس مجرّدهء فلك الافلاك است . و تكثّر حيثيات و اعتبارات كه مصحّح تكثّرات معلولات است ، در اين مرتبه متزايد « 11 » و متضاعف است ؛ و على هذا السبيل إلى آخر سلسلة الأنوار العقلية - و هو العقل الأخير « 12 » المفيض على ما يحويه فلك القمر - و « 13 » إلى ساقة التقرّر و أقصى الوجود . و بعضى تثنيهء حيثيت كرده‌اند : [ 1 . ] جواز ذاتى [ 2 . ] و وجوب بالغير