انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 66

و اقول ثبت المطلوب الاوّل . و خلاصهء اين دليل اين است كه حكماى عالم به علوم رياضى در ارصاد جسمانى از حركات كواكب به حدس - كه يك نوع از انواع مكاشفه است ، چنانچه در صدر كتاب از مصنّف منقول شده است - « 1 » دريافته‌اند كه حركات افلاك مستديره است . [ قوله ] : و جميع الحوادث الّتى عندنا هى من آثار حركات الافلاك ، فهي اولى « 2 » علّة حدوث الحوادث . « 3 » و اقول و هذا هو المطلوب الثّانى . و دليل بر اين مطلوب تجربه است زيرا كه به تجربه ثابت شده است كه هرگاه آفتاب به سمت رأس بلد قريب مىشود حرارت در آن بلد حادث مىشود و هرگاه در غايت بعد مىباشد برودت پيدا مىشود . [ و ] از باران انواع نباتات و حيوانات پيدا مىشود و باران از بخار و بخار از حرارت اشعهء آفتاب حادث مىشود به سمت قرب او به سمت رأس بلد . و آب دريا در ايام زيادتى نور ماه زياده مىشود [ و ] در ايامى كه نور كم مىشود [ كم ] . و غلّه و اكثر ميوه‌ها در تابستان پخته مىشود به سبب حرارت كه از قرب آفتاب به سمت رأس بلد حادث شده است ، و غير از اين حوادث ديگر كه در علم احكام نجوم مفصلا مبين شده است و مكرر به تجربه ثابت شده است . و حركات افلاك سبب قربت حدوث حوادث است و لهذا « علّة اولى » گفته است و الا علّة اولى حقيقت نور الانوار است و اين اوضاع و حركات افلاك از جملهء شرايط ظهور كاينات در عالم كون و فساد [ است ] ؛ به اين معنى كه هرگاه زحل به حمل مىآيد ، مثلا ، زيد بيمار مىشود ، مثلا . پس آمدن زحل به حمل و بيمار شدن زيد در يك زمان واقع مىشود ، نه آنكه آمدن زحل به حمل موجب بيمارى زيد است ، بلكه موقوف عليه بيمارى زيد است ؛ مانند خوردن اطعمهء غليظه كه موقوف عليه بيمارى زيد است ؛ و على هذا القياس جميع شرايط و امورى كه وجود حوادث بر آن امور موقوف است . [ قوله ] : و لا يقع الافلاك تحت الكون و الفساد و التركيب من بسائط ، و الّا لزم التّحلل و عدم دوام الحركات . « 4 » و اقول و هذا هو المطلوب الثّالث . دليل بر اين مطلوب اين است كه اگر افلاك كائن فاسد شود لازم مىآيد كه در بعضى ازمنه موجود نباشد ، و اين محال است ؛ زيرا كه افلاك متحرّك است به حركت مستديرهء اراديه دايما ، چنانچه مذكور شده است در فصل گذشته ؛ و ايضا اگر حركات افلاك ازلى و ابدى نباشد لازم مىآيد حدوث زمان ، كه مقدار حركت فلك است ، و اين باطل است ؛ زيرا كه زمان ازلى و ابدى است ، چنانچه مذكور خواهد شد