انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 55

آثار عقول حركات افلاك است و آن غير متناهى است ، چنانچه مذكور خواهد شد ، انشاء اللّه تعالى . و بهذا التقرير ثبت المطلوب الاول و عدم تناهى آثار العقول . [ قوله ] : و النّور المدبّر يجب نهاية آثاره فانّه ان كان غير متناهى القوّة ما انحبس فى علائق الظلمات المتناهية الذّوات و متناهية جواذب « 1 » القوى و الشّوق الطّبيعىّ . « 2 » يعنى اگر آثار نفوس غير متناهى بودى ، مانند آثار عقول بايستى كه نفس ناطقه متعلّق اجسام نمىشد . و چون ظهور آثار او منحصر شد به وجود بدن ، و ذوات اجسام متناهى است - زيرا كه ابعاد متناهى است - و آثار بدن از اصناف شهوت و غضب و آنچه ازين دو قوّت حادث شود متناهى است ، پس آثار نفوس متناهى است ، و هو المطلوب الثانى . [ قوله ] : و ما « 3 » جذبها شواغل البرازخ عن الافق النّورىّ . « 4 » اين دليل ديگر است بر اين مطلوب كه آثار نفوس متناهى است ، يعنى اگر آثار نفوس غير متناهى بودى به عالم برازخ منجذب نمىشود و لهذا عقول به اين عالم منجذب نشده‌اند زيرا كه اصلا مناسبت به ظلمات ندارد [ و به ] برازخ ؛ به خلاف نفوس كه به سبب قلّت نوريّت و كثرت مناسبت به ظلمات به اين عالم كشيده شده است . [ قوله ] : فهذه الحركات الدائمة الّتى هى من الانوار المتصرّفة انّما تكون بمدد من الانوار - القاهرة ، و لها القوّة الغير المتناهية و هو كمال نوريّتها . « 5 » جواب سؤال مقدر است . تقرير سؤال اين است كه اگر آثار نفوس متناهى باشد لازم مىآيد كه حركات افلاك متناهى باشد زيرا كه حركات افلاك از آثرا نفوس است . و تناهى حركات افلاك محال است ، پس تناهى آثار نفوس محال است . و تقرير جواب اين است ، اگر چه مدبّر و محرّك افلاك به مدد عقول است نه از آثار نفوس . [ قوله ] : و كلّ واحد من الانوار المدبّرة فى البرازخ يمدّه صاحبه ، و هو النّور القاهر الّذي هو صاحب الصنم . « 6 » توضيح اين مطلوب اين است كه نور الانوار و انوار قاهره اگر چه متحرك به ذات نيست و ليكن متحرّك است به شوق و عشق و ابتهاج كه از لوازم مجرّدات است ، و از روى كمال شوق . اشراقات عقليه مجددا لايزال از ايشان بر نفوس افلاك فايض مىشود ، و نفوس افلاك به سبب دوام اشراقات عقليّه محرّك اجرام افلاك مىگردد . و به واسطهء دوام اشراقات عقليّه