انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 50

و ما يكون اقرب بالنفوس بضعف نوريته و همين معنى بعينه از كلام مصنّف معلوم مىشود . [ قوله ] : فمن القواهر النّازلة ما كاد يكون نورا متصرفا [ [ فى الصّنم المتعلّق [ ة ] به ] ] « 1 » و لا يستحقّ أن يكون دونه نور مجرد آخر يتصرّف [ هو ] فيه [ [ بل يكون هو كالمتصرف فيه ] ] « 2 » لنقص فى جوهره . « 3 » [ كه ] نتيجهء مقدّمات مذكوره است . يعنى چنانچه بعضى از نفوس بدون توسّط روح نفسانى تصرّف در ابدان نمىتواند كرد ؛ و بعضى احتياج به روح نفسانى ندارد ، مانند نفس نباتى ، و معادن [ كه ] قريب است به افق نبات ؛ و بعضى از نبات [ كه ] قريب است به افق انسانى ؛ و بعضى از انسان [ كه ] قريب است به عقول مجرده ؛ و بعضى از [ انسان كه ] قريب است به بهائم ؛ همچنين بعضى از عقول به سبب قلّت نوريّت تفرق مىكند در اصنام و بىتوسط نور مدبّر تصرف مىكند در اصنام لكمال مناسبتها بالظلمات ؛ و بعضى [ به ] نسبت شدّت نوريّت بدون نور ديگر تصرّف نمىتواند كرد . پس طبقهء سافلهء عقول متّصل [ به ] طبقهء عاليهء انسان است ، چنانچه طبقهء سافلهء انسان متّصل [ به ] طبقه عاليه حيوان [ است ] و طبقه سافله حيوان [ به ] نبات و طبقهء سافلهء نبات متصل [ به ] طبقهء عاليهء جماد است . كما مرّ بيانه . [ قوله ] : و الانوار القاهرة و ان كان سافلها يتضاعف فيه جهات الاشراق ، الّا أنّ الضّعف الّذى فى الجوهر « 4 » لا ينجبر بالنّور المستفاد . « 5 » مراد از « نور مستفاد » انوار عرضيه است كه فايض مىشود از علل بر معلومات . و مقصود از ذكر اين كلمات اين است كه اين قلّت نوريّت كه در طبقهء سافلهء انوار قاهره است نه به سبب قلّت اشراقات است بلكه به سبب ضعف ذاتى است كه عبارت از كثرت مناسبت به ظلمات است . [ قوله ] : فالانوار القاهرة الّتى توجب العناصر لها عناية بها . « 6 » يعنى انوار قاهره كه مؤثّر است در عناصر بسيطه عنايت فقط دارد به عناصر ، و متصرّف نيست در آن عناصر ؛ و مراد از عناصر تأثير است . و چون نور متصرّف ديگر واسطه نيست بين « الانوار » و « العناصر » بنا بر آن لفظ « عناية » را ذكر كرده است ، و لهذا تفسير مىكند اين عبارت را به اين طريق . [ قوله ] : أى ليس بينها و بين صنمها واسطة اخرى مثل النّور المتصرّف لنقصها و قصورها عن افادة نور مجرّد ، و لعدم استعداد الصنم أيضا . « 7 »