انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 35

قوله : [ و ] افلاطون ، و من قبله من سقراط ، و من سبقه مثل هرمس و آغاثاذيمون و انباذقلس كلّهم يرؤون هذا الرأى . و أكثرهم [ صرّح بأنّه ] شاهدها فى عالم النّور . « 1 » يعنى انوار مجرّدهء عقليّه را در عالم انوار مشاهده كرده‌اند بعد از خلع بدن . [ قوله ] : و حكى افلاطون عن نفسه أنّه خلع الظّلمات و شاهدها ، و حكماء الفرس و الهند قاطبة على هذا . « 2 » يعنى بر كثرت عقول مجرّده . و اين فقير را با براهمهء هند كه اعلم مردم زمان خود بوده‌اند - مدتها در اسفار مصاحبت واقع شده است و از ايشان تحقيق نموده است كه حكماى هند نيز قائل به كثرت عقول‌اند و مىگويند كه هر فرد از افراد مركبات را يك نور مجرّد از انوار عقليّه مدبّر و مؤثر است ، حتى ابر و رعد و برق . و جميع كائنات جوّ را مىگويند كه به انوار مجرّدهء عقليّه قائم است ، و همچنين هر دريا و رود را نيز يكى از مجرّدات مدبّر است ، و مجرد را به زبان ايشان « [ ا ] ديوتا » « 3 » مىگويند . و هر مجرّد را صورتى از صور مثالى است كه بعضى اوقات در اين عالم به آن صورت به نزد بعضى ظهور مىكنند ، به اقتضاى اوضاع افلاك . و مشركان هنوديان « 4 » از سنگ و چوب صورتها ساخته ، قبلهء عبادت خود گردانيده‌اند . و اكثر هنود به سبب بعد عهد از انبيا و حكما مجسمهء محض شده‌اند و اصلا به وجود مجرّدات قائل نيستند ، و معاد را نيز جسمانىّ محض تصور نموده‌اند ، و مجردات [ را ] « 5 » به تذكير و تأنيث ذكر مىكنند ، چنانچه كفار عرب ملائكه را بنات مىگفتند . اين بىسعادتان نيز بعضى مجرّدات را بنت اللّه مىگويند . « تعالى عما يقولون « 6 » الجاهلون » ايضا « [ يقو ] لون علوا كبيرا . » قوله : و اذا اعتبر رصد شخص [ [ بطلميوس مثلا ] ] « 7 » او شخصين [ [ كهومع ابرخس [ او ارشميدس و غيرهما ] من ارباب الارصاد الجسمانيّه ] ] « 8 » [ فى امور فلكيّه ] فكيف لا يعتبر قول أساطين الحكمة و النّبوّة على شىء شاهدوه فى ارصادهم الرّوحانيّة ؟ « 9 » يعنى عجب است كه آنچه حكماى رياضى در ارصاد جسمانى از اوضاع كواكب به حدس دريافته‌اند و علم هيئت و نجوم را بر آن ترتيب نموده ، از ايشان به تقليد قبول نموده شود ؛ و