انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 22

قوله : [ و ] البرزخ هو الجسم ، و يرسم بأنّه هو الجوهر الّذى يقصد بالاشارة . « 1 » چون جسم به مذهب اشراقيان مركب از اجزاى لا يتجزا و هيولى و صورت نيست ، بلكه جسم جوهرى است كه [ [ قابل اشارهء حسيّه باشد كه « اينجا » و « آنجا » توان گفت ] ] ؛ « 2 » بنا بر آن تعريف كرد برزخ را مطابق مذهب خود . و برزخ در اصل لغت حائل را مىگويند ؛ و چون اجسام حائل‌اند ميان انوار مدبّره و انوار قاهره ، بنا بر آن جسم را برزخ گفته است . قوله : و قد شوهد من البرازخ ما اذا زال عنها النّور ، بقى مظلما . « 3 » [ [ مثل اجسام كثيفه كه به نور شمس و كواكب ظاهر مىشود و به خفاى آن انوار مخفى مىگردد . ] ] « 4 » قوله : و ليست الظّلمة عبارة . . . من الاعدام التّى يشترط فيها الامكان . « 5 » اشارت است به سوى مذهب مشّائين كه ظلمت به نزد ايشان عبارت است از عدم نور . [ [ عمّا من شأنه أن يكون منوّرا . و بدين تفسير هوا مظلم نباشد زيرا كه شفاف است و قابل به نور نيست ] ] ، « 6 » و اين باطل است زيرا كه در شب تاريك كه ابر و ميغ غليظ باشد ، مشاهده مىگردد كه هوا تاريك شده است . قوله : فانّه لو فرض العالم خلاء أو فلكا لا نور فيه ، كان مظلما . « 7 » مراد از « خلاء » ما بعد موهوم است ، يا امتدادى است كه قابل ابعاد ثلاثه است و قائم است به ذات [ و ] محتاج به ماده نيست ، و از شأن او اين است كه اگر جسم در وى داخل شود او مملو گردد به جسم . و مراد از « فلكا لا نور فيه » فرض نمودن عدم كواكب است ؛ يعنى اگر مكان خالى فرض كرده شود ، يا فلكى كه كواكب ندارد تقدير نموده شود ، البتّه عالم مظلم خواهد بود ؛ و مع هذا از شأن فلك نيست كه نورانى باشد ، زيرا كه شفاف است ، و همچنين از شأن خلاء - كه عبارت از بعد موهوم باشد يا امر ممتد - نيز نورانيّت نيست ، زيرا كه خلاء موجود نيست ؛ چنانچه در « قسم اول » از كتاب مبيّن شده است . قوله : فثبت أنّ كلّ غير نور و نورانىّ مظلم . « 8 » يعنى چون معلوم شد كه ظلمت عبارت از عدم نور « عمّا من شانه ان يكون منورا » نيست