انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 18

مىفرمايد كه شخصى كه طالب بحث محض باشد او را بايد كه حكمت طبيعى و الهى به طريقه مشائين مطالعه نمايد و اين مصنّفات ابو نصر و ابو على سينا و تابعان ايشان است زيرا كه مذكور شد كه حكماى مشائين بحّاث عديم التّألّه بوده‌اند ، [ [ و چون مأخذ مسائل حكمت اشراق كشف و مشاهده است و مأخذ حكمت مشّائين مباحثه و مذاكره ] ] ، « 1 » پس شخصى كه طالب بحث محض باشد از كيفيّت اشراق مستفيد نمىشود ، و لهذا گفت : « و ليس لنا معه كلام و مباحثة فى القواعد الاشراقيّة . » و اين عبارت مشعر به آن است كه عالم حكمت اشراق را بايد كه اظهار نكند اين حكمت را به بحاث محض يا طالب بحث . قوله : حتّى ان وقع لهم فى الاصول شك يزول عنهم بالسّلم المخلّعة . « 2 » بيان كلام سابق است ، يعنى اگر حكماى اشراق را در اصول مسائل شك واقع مىشد زايل مىكردند ايشان آن شك را به « سلّم مخلّعة » ؛ و سلّم جمع سليم است ، و مراد از [ آن ] سليم نفس . پس خلاصهء كلام اين است كه آن حكما شك را بعد از خلع بدن زايل مىكردند ، چنانچه سابقا بيان كرده شده است . قوله : و كما انّا شاهدنا المحسوسات و تيقّنا بعض احوالها ثم بنينا عليها علوما صحيحة ، كالهيئة و غيرها ، فكذا نشاهد من الرّوحانيّات اشياء ، ثمّ نبنى عليها « 3 » [ [ العلوم الالهية . ] ] « 4 » اين تمثيل بغايت بديع واقع شده است ، و بيان آن اين است كه [ [ چنانچه ما مشاهده مىكنيم محسوسات را ، مثل كواكب و اجسام طبيعى فلكى و عنصرى ، و بعضى از امران ايشان را ادراك مىكنيم ، و همين مىشود آن احوال به تواتر مشاهدات ؛ چنانچه از حركت كواكب در ارصاد جسمانى ، رجوع و استقامت و سرعت و بطء و ساير احوال كواكب معلوم مىشود و از اجسام طبيعى اشكال و مقادير و اماكن و حركات و سكنات و امثال آن ادراك نموده مىشود ؛ بر اين يقين كه ما را از اين مشاهده حاصل شده است ، علوم صحيحه مثل هيئت و طبيعى تدوين مىكنيم ؛ در ارصاد روحانى [ نيز ] ذوات مجردهء نورانيه و بعضى هيئات نوريه و اشراقات و لمعات نوريه را [ مىبينيم ] ، و بنا مىكنيم بر آن مشاهدات ، علوم الهى و اسرار ربانى را . ] ] « 5 » و شخصى كه اصلا بر وى انوار الهى فايض نشده باشد و طالب تألّه نبوده باشد اين تمثيل را نمىفهمد ، مطلقا ، زيرا كه ادراك اين مثال بدون حصول استعداد مشاهدات روحانيّه ممتنع است ، بالضروره .