انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 13

الاصول و القواعد بالبرهان من غير بسط الفروع و تفصيل المجمل و تميز العلوم بعضها عن بعض مع التنقيح و التّهذيب لانّ هذا ما تمّ الّا باجتهاد ارسطو و لا من المتأخّرين غير صاحب هذا - الكتاب . ] ] « 1 » تمّ كلامه رحمه اللّه . و ازين كلمات لازم مىآيد كه مصنّف افضل باشد از اكثر انبيا و اوليا ، زيرا كه مذكور شد كه اكثر انبيا و اوليا متوغّل در تألّه عديم البحث بوده‌اند ، و اين معقول نيست ، و گنجايش دارد كه در جواب گفته شود كه مصنّف ، قدّس سرّه ، اگر چه متوغّل در تألّه بود و ليكن توغّل انبيا در تألّه بيشتر از او بوده است ، چه در متوغّلين در تألّه مراتب غير متناهى است ، زيرا كه معلومات الهى غير متناهى است . قوله : و حكيم الهى متوغل فى التّألّه ، متوسّط فى البحث او ضعيفه . « 2 » طبقهء چهارم متوغّل در تألّه ، متوسّط در بحث . و طبقهء پنجم متوغّل در بحث « 3 » ضعيف در تألّه « 4 » است . قوله : حكيم متوغّل فى البحث ، متوسّط فى التألّه او ضعيفه . « 5 » [ [ طبقهء ششم عكس طبقهء چهارم ، و طبقهء هفتم عكس طبقهء پنجم است . ] ] « 6 » قوله : و طالب للتّألّه و البحث او التّأله فقط ، او البحث فقط ، فيحسب . « 7 » اين ده طبقهء حكما است هيچ فرد از افراد حكما از اين [ ده ] طبقه خارج نيست . قوله : فان اتّفق فى وقت متوغّل فى التّألّه و البحث ، فله الرئاسة و هو خليفة اللّه . « 8 » زيرا كه او جامع حكمت ذوقى و بحثى است . قوله : و ان لم يتّفق فالمتوغّل فى التّأله المتوسط فى البحث . « 9 » و ظاهرست كه نفوس اين طبقه افضل است از متوغّل در تألّه عديم البحث ، زيرا كه انتشار فيوض و خيرات و انوار علوم بر عموم خلايق كه به مقام شهود نرسيده باشند به بحث آسان‌تر است . قوله : و ان لم يتّفق ، فالحكيم المتوغّل فى التّأله عديم البحث . « 10 » و ازين بيان ظاهر شد كه در خلافت الهى توغّل در تألّه ضرورى است ، نه توغّل در بحث . زيرا كه خليفهء ملك شخصى تواند بود كه از ملك استفادهء احكام نمايد ، و استفاده از مبادى