اى كون هذه الحواس فى الافلاك غير مشروط بشىء من الآلات كما أنهّ مشروط عندنا بالآلات او بالوجود « 1 » حواسها ، در افلاك ظاهر است زيرا كه اجرام افلاك ذوى النفوس است مانند اجرام و ابدان انسانيه . اما عدم اشتراط آلات بدنيه ، در افلاك بدان سبب است از اجرام افلاك ، بدان سبب ، اشرف است از اجرام انسانيه ؛ و آلات بدنيه ، اخس است از اجرام افلاك . پس اگر حواس افلاك مشروط به آلات بدنيه بوده باشد لازم مىآمد توقف اشرف بر اخس ؛ و اين باطل است ؛ زيرا كه علت اشرف است از معلول ، چنانچه از مبحث امكان اشرف گذشت . قال الشّارح : [ [ و متى كانت الافلاك ذوات انفس « 2 » فهي ذوات حس ، اعنى [ حس ] السمع و البصر دون الذوق اذ لا اغتذاء لها و لا نموّ و سكت عن الشّم و لم يذكر حاله . ] ] « 3 » قوله : و لاخوان التّجريد مقام خاصّ فيه يقدرون على ايجاد مثل قائمة على أىّ صورة ارادوا . . . و هو ما يسمى مقام « كن » . « 4 » مراد از « اخوان تجريد » كامل در حكمت نظريه و عمليه « 5 » است يا كامل در عمل ، كه به رياضات و مجاهدات ، علم به حقايق اشياء حاصل نموده باشد . و اين مقام « كن » اعظم مقامات است و احياء اموات از صاحب اين مقام واقع مىشود . چنانچه از بعضى انبيا و اوليا منقول است . قوله : و من رأى ذلك المقام تيقن وجود عالم آخر غير [ عالم ] البرازخ فيه المثل - المعلّقة و الملائكة المدبّرة [ يتّخذ ] لها طلسمات و مثل قائمة تنطق بها و تظهر بها . و قد جرت منها . . . اصوات عجيبة لا يقدر الخيال على محاكاتها . . . فذلك صوت من المثال المعلّق « 6 » . يعنى شخصى كه به مقام « كن » رسيده است او را به عيان و مشاهده ظاهر مىشود وجود عالم مقدارى ديگر غير از عالم برزخ ، كه در آن عالم مثل معلقه است قائم به ذات ؛ و ملائكهء مدبره است ، و آن ملائكه را طلسمات جسمانيه جماديه است در عالم اجسام ؛ و صور مثاليه است در عالم مثال ؛ و آن صور مثاليه مطابق طلسمات جسمانيهء جماديه است ؛ و ظاهر مىشود آن مثل - به اين طلسمات - از جهت كمال مناسبت كه آن مثل [ را ] به مظاهر بعضى از عقول است ؛ و آن اشخاص در بعضى از طلسمات جماديه كه از منسوبات اوست ، بعضى اوقات ظاهر شده ، به اهل دعوت سخن مىكند . و بعضى اوقات اصوات عجيبه از اجسام جماديه ظاهر مىشود كه خيال قدرت بر محاكات آن اصوات ندارد . و آن اصوات در وقت ظهور مثل ظاهر
انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: محمد شريف نظام الدين احمد بن الهروى
ص٢٢٣
هامش
( 1 ) او با وجود ( ن ) .
( 2 ) النفس ( ن ) .
( 3 ) شيرازى ، ص 539 ، س 11 الى 13 .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 242 ، س 10 و 11 .
( 5 ) علميه ( ن ) .
( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 242 ، س 11 ، الى ص 243 ، س 5 .