« 1 » [ [ اين فصل در بيان رؤيا و اطلاع بر مغيبات است و در بيان اين است كه نفوس كائنات محفوظ است در برازخ علويه و واجبة التّكرار است و در بيان اين است كه اشباح مجردهء عالم مثال غير متناهى است ] ] « 2 » . قوله : الانسان اذا قلّت شواغل حواسّه الظّاهرة ، فقد يتخلّص عن شغل التّخيّل ، فيطّلع على امور مغيبة و يشهد بذلك المنامات الصّادقه « 3 » . چون مانع ادراك نفوس محفوظه در برازخ علويه شواغل حسيه است پس بعد از تقليل شواغل حسيه البته آن نفوس كائنات مدرك مىشود . و اما تقليل شواغل حسيه به يكى از اين اسباب واقع مىشود : و يكى از آن اسباب خواب است كه بعضى اوقات به اقتضاى اوضاع فلكى آنچه در افلاك منقوش است بعينه ديده مىشود و متخيله [ آن را ] تغيير و تبديل نمىكند ، چنانچه از رؤياى صادقه ظاهر مىشود ؛ دويم قلت توجه نفس است به تدبير بدن در اصل فطرت ، مثل بعضى مجذوبان ؛ و سيوم كه ميل و خواهش نفس است به عالم نور در اصل فطرت كه عوايق بدنيه مانع ادراك آن نقوش نمىشود ، مانند اكثر انبيا و بعضى از اولياء ؛ چهارم قلت اشتغال به تدبير بدن به اكتساب ، بدون استعمال آلات بدنيه ، مانند « 4 » مرتاضين و مجاهدين كه به سبب رياضت بسيار نفوس ايشان را به ابدان توجه كمتر مىشود ؛ پنجم قلت اشتغال به تدبير بدن به اكتساب [ و ] به استعمال آلات ، مثل كاهنان كه به بعضى اعمال خيال از تخيلات « 5 » حسيه فارغ مىشود و نفس ناطقه مستعد تلقى امور غيبيه مىشود ؛ ششم آلات فساد بدنى چنانچه بعضى بيماران را مىشود كه به واسطهء شدت جميع علائق بدنيه تقليل مىپذيرد و نفس ناطقه به عالم نور متوجه مىشود ؛ هفتم كثرت اشتغال به علوم الهى كه موجب تقليل شواغل حسيه است . قوله : فانّ النّور المجرّد اذا لم يكن متحجّبا فلا يتصوّر أن يكون بينه و بين الانوار المدبّرة الفلكيّة حجاب سوى شواغل البرازخ . و النّور الاسفهبد حجابه شواغل الحواس الظّاهرة . . . و الباطنة . فاذا تخلّص عن الحواسّ الظّاهرة و ضعف الحس الباطن تخلّصت النّفس الى الانوار