ظهور مىكند و از طعامهاى لذيذه و صور مليحه كه خادمان ايشان خواهند بود و نغمات لذيذهء موسيقيهء لطيفهء عالم مثال - كه طنينهاى « 1 » از آن بعضى اوقات ما بين النّوم و اليقظه ، و بعضى اوقات در نوم ، و بعضى اوقات در يقظه ، بعضى نفوس در اين عالم مىشنوند - و انواع لذت حسيه مانند نفوس منقش و اماكن طيبه و روايح نقيه و مباشرت نمودن به حوران در كمال حسن و بودن در باغها و عمارتهاى عالى منقش و امثال آن متلذد و مسرور خواهند بود ، كما قال جلّ جلاله :
« 2 » قوله : و تلك الصّور أتمّ ممّا عندنا ، فانّ مظاهر هذه و حواملها ناقصة و هى كاملة . « 3 » دليل بر تمامى آن صور ، از صور اين عالم كه هيولى و مادهء عالم كون و فساد متبدّل است از حال به حال و خلع مىكند يك صورت را و لبس مىكند صورت [ ديگر ] را و به خلاف عالم مثالى علوى كه مظاهر آن اجرام افلاك است و او از تغيير و تبديل مصون است . و شيخ ابو على سينا در بعضى از كتب خود گفته است كه قومى كه عبادة اللّه را به سبب حصول لذات جسمانيه مىكنند بعد از فساد قوالب ، نفوس ايشان متعلّق مىشود به بعضى از اجرام افلاك و قوت وهميه - كه مثال آن قوت وهميه بوده باشد و در آن برازخ و اجرام پيدا مىشود - ايشان توهم لذات وهميهء حسيه مىكنند و او از آن متلذد مىباشند ابدا ، اگر ناقص در علم بوده باشد ، و الا بعد از مرور زمان طويل به عالم نور و سرور انتقال مىكنند . اين است آنچه شيخ ابو على گفته است . و به مذهب مصنف جميع متوسطين ابدا در آن صور مىباشند ، كما يظهر من قوله . [ قوله ] : و يخلّدون فيها لبقاء علاقتهم مع البرازخ [ و الظّلمات ] و عدم فساد البرازخ العلوية « 4 » . و حكماى هند گفتهاند كه نفوس مرتاضان و علماى متورع كه در رياضت و علم به درجهء اعلى رسيدهاند به اجرام افلاك متعلق شده به صور كواكب بروز مىكنند . و عروج عيسى و ادريس ، عليهما السلام ، به افلاك و ملاقات نمودن سيد كائنات ، صلّى اللّه عليه و آله و سلم ، در شب معراج به اكثر انبيا و ملائكه در افلاك ، مؤيد اين معنى است كه نفوس آن انبيا و انوار آن ملائكه به آن صور مثاليه در آن وقت نزد آن حضرت ظهور نموده بودند در اجرام افلاك . و شارح ، عليه الرحمة ، گفته است كه : [ [ به مذهب قدماى حكمت اين است كه كامل در عمل دون العلم در اجرام افلاك مخلدا مىماند ؛ و كامل در علم « 5 » دون العمل به ترتيب به اجرام افلاك عبور نموده در عالم نور و سرور مجرد از صور مىماند . و مذهب افلاطون اين