انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 180

ظاهر شود كه لذت وقاع كه الذّ لذات حسيه است مثال لذات عقليه است ، و الم نار كه بدترين آلام حسيه است مثال آلام عقليه است ، و لهذا شارع ، عليه و آله السّلام اكثر ترغيب و تربيت به اين الم و لذت نموده است تا قومى را كه به سعادت ايشان در ازل حكم شده باشد از اخلاق رذيله و جهالات مركبه نجات حاصل شود . قوله : و الاتّحاد الّذى بين الانوار المجرّدة انّما هو الاتّحاد العقلى لا الجرمىّ « 1 » . زيرا كه انوار مجرده از ماده منزه است . قال الشّارح : [ [ كما قال ارسطو : المجرّدات و إن تعدّدت [ و ] تكثّرت فانّها لا تتباين تباين الاشخاص الجسمانيّة ، و ذلك لأ [ نها ] تتّحد من غير أن « 2 » تصير شيئا واحدا بالامتزاج و التّفاسد و يتصرّف من غير تباين لانّها واحدة ذات كثيرة « 3 » فى وحدانية بسيطة ] ] . « 4 » هذا كلامه . و اين مطابق مذهب اهل حق و مشايخ صوفيه است كه در معانى و انوار تعدّد نيست الا بالاعتبارات ، و تمايز انوار از يكديگر به صور است و هيئات بدنيه . و اما انوار اسفهبديهء مجرده كه از صور و هيئات بدنيه بالكليه نجات يافته‌اند ، ممتازاند به اعتبار صور و ابدان سابقه ، امتيازا عقليا . و اما انوار قاهره ممتاز به صور مثاليه و آثار خارجيه - [ اند ] كه هر واحد از انوار قاهره را صور متعدده است كه در عالم مثال كه مخصوص است ، و هر واحد از آثار خارجيه على حده است كه مخصوص او است . قوله : و كما أنّ النّور الاسفهبد [ ىّ ] لمّا كان له تعلّق بالبرزخ « 5 » و كانت الصيصية مظهره ، فتوهّم أنّه فيها . . . الانوار المدبّرة اذا فارقت من شدّة قربها من الانوار القاهرة العاليّة و نور الانوار و كثرة علاقتها العشقيّة معها ، تتوهّم أنّها هى . فيصير الانوار القاهرة مظاهر للمدبّرات كما كانت الابدان مظاهر لها « 6 » . يعنى و چنانچه نور اسفهبد را به سبب كثرت تعلق كه به بدن است ، بدن مظهر آثار و احكام او شده است . و از غايت تعلق توهّم نموده مىشود كه نور اسفهبد در بدن حلول كرده است ، چنانچه اكثر عوام و جهال خيال مىكنند كه نفس در بدن است مانند رگ و خون و ساير اعضا ؛ همچنين انوار مدبّرهء كامله بالعلم و العمل را بعد از مفارقت از ابدان از جهت شدت قرب و مناسبت ايشان به انوار قاهره [ و به ] نور الانوار و كثرت علاقه و غايت تعشق ايشان به آن انوار آن چنان توهم نموده مىشود كه آن انوار مدبره عين انوار قاهره است ؛ و آن انوار قاهره مظاهر انوار مدبره مىشود بعد از فناى ابدان ، چنانچه ابدان مظاهر انوار مدبره بود در