انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 178

يعنى به لذات عقليه احاطه نمىشود در اين عالم به جهت آن كه احاطهء آن ممكن نيست ، زيرا كه هر چند نفس به غايت كامل و قوى بوده باشد ، و ليكن عوايق حسيهء جسمانيه او را از ادراك لذات عقليهء محضه مانع است البته ؛ و بعد از فساد بدن چون عوايق حسيه بالكليه منقطع مىشود لذات عقليه بر وجه اتم و اكمل حاصل مىشود . قوله : كيف و كلّ [ لذّة برزخيّة ] أيضا إنّما حصلت بامر نورىّ رشّ على البرازخ ، حتّى أنّ لذّة الوقاع أيضا رشح عن اللذّات الحقّة . فإنّ الّذى يواقع لا يشتهى اتيان الميّت [ [ لخلوّه عن النّور المدبّر ] ] « 1 » بل لا يشتهى الّا برزخا و جمالا فيه شوب نورى « 2 » . يعنى چگونه قياس توان كرد لذات عقليه را به لذات حسيه ، و حال آنكه لذات حسيه نيز حاصل مىشود از امر نورى كه از رب نوع بر نور اسفهبد فايض شده است . و از نور اسفهبد بر بدن و اثر آن در بدن ظاهر است . حتى لذت وقاع كه ألذّ لذات حسيه است نيز به سبب امر نورى است ، و مثال لذات عقليه است ؛ زيرا كه شخص صحيح المزاج عاقل بالغ در حال هوشيارى اگر وقاع بكند به ميت اصلا از و متلذد نمىشود به سبب خلوّ او از آثار نور مدبر ، و « 3 » متلذذ نمىشود از وقاع به جمادات و اگرچه در غايت حسن و جمال بوده باشد ، و نه از وقاع به زال « 4 » كه بغايت پير شده است از جهت قلت حرارت كه از آثار نور مدبر است ؛ زيرا كه اگر چه نور مدبر متصرف بدن او هست و ليكن چون بدن او قابل انوار عرضيهء كثيره كه موجب كثرت حرارت است نمانده ، بنا بر آن حرارت در وى بغايت قليل مانده است و رطوبت در « 5 » مزاج او غالب شده است به خلاف شاب كه چون بدن او قابل ورود انوار عرضيهء كثيره است بنا بر آن حرارت در وى بيشتر مىباشد و هر چند حرارت كه از آثار نور است بيشتر باشد . قوله : و يتمّ لذّته بالحرارة الّتى هى أحد عشّاق النّور و معلولاته « 6 » . و لهذا هر چند حرارت بيشتر باشد لذت بيشتر است . قوله : و بالحركة الّتى [ هى ] أحد معلولات النّور و عشّاقه « 7 » . و لهذا بدون حركت لذت حاصل نمىشود و هر چند حركت عنيف بوده باشد لذت بيشتر است . قوله : و يتحرك قوّتا محبته و قهره [ حتّى ] يريد الذّكر أن يقهر الأنثى ، فوقع من عالم النّور محبّة مع قهر على الذّكر ، و محبة [ مع ] الذّل « 8 » على الانثى على نسبة ما فى العلّة و المعلول