انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 153

به سبب نور حيات و ظهور او را حاصل مىشود ، بنا بر آن بوداسف و حكمايى كه سابق بوده‌اند ، گفته‌اند كه صيصيهء انسيه « باب الابواب » است ؛ يعنى منزل اول است و منازل نور اسفهبد ؛ چنانچه در اين فصل مفصلا مذكور خواهد شد ، انشاء اللّه تعالى . قال الشّارح : [ [ و هو فيلسوف تناسخى من الهند و قيل انّه من اهل بابل [ العتيقة ] ، عالم بالادوار . . . و قد استخرج سنى العالم و هى ثلث ثلاثمائة الف و ستّون الف سنة . [ و ] حكم بأن الطّوفان يقع فى ارضها بعضها . . . و قيل هو الّذى شرع دين الصابئه لطهمورث الملك ] ] ، « 1 » تمّ كلامه رحمه اللّه . ظاهرا بوداسف از حكماى هند نبوده است زيرا كه از علماى آن طايفه اين ضعيف تحقيق نموده است كه جميع حكماى هند قائل به ادوار اربعه‌اند تفصيل مذكور كه يكى را « ست جك » و دويم را « ترتيا » و سيّوم را « دواپر » و چهارم را « كل جوك » مىگويند و مدت هر دور را چند « لك » سال گفته‌اند ، كما ذكر سابقا « 2 » و ليكن احتمال دارد كه بوذاسف در اين مسأله مخالف جمهور بوده باشد ، و اللّه اعلم . و آنكه مصنف فرموده است كه حكماى هند نيز گفته‌اند كه صيصيهء انسيه باب - الابواب است مطابق مذهب جمهور نيست چه به مذهب جمهور حكماى هند انتقال از صيصيهء حيوانيه به انسانيه و از انسانيه به انسانيه ممكن است ، چنانچه سابقا مذكور شده است . قوله : لحياة جميع الصّياصي العنصريّة « 3 » [ [ الدّال على أنّ حياة جميع أبدان الحيوانات هى بانتقال النّفوس الانسانيّة ] ] . « 4 » ظنى محض است نه يقينى . و خلاصهء اين كلام اين است كه از اخلاق و افعال حيوانات كه مشابه افعال و اخلاق انسان است ظاهر مىشود كه نفوس انسانيه است كه متعلّق ابدان حيوانات شده است . قوله : فأىّ خلق يغلب على النّور الاسفهبد و اىّ هيئة ظلمانيّة تتمكّن فيه و يركن اليها هو ، يوجب أن يكون [ [ هو [ ال ] نور الاسفهبد ] ] « 5 » بعد مفارقة صيصية منتقلا علاقته الى صيصية مناسبة لتلك الهيئة الظّلمانيّة من الحيوانات المنتكسة « 6 » [ [ الرّءوس ] ] « 7 » . ضمير « هو » راجع است به نور اسفهبد ، يعنى چون امتياز انوار اسفهبديه به هيئات ظلمانيه و نورانيه است پس هر نور اسفهبد كه خلق رديئه هيأت ظلمانيه از هيئات و اخلاق ديگر در وى غالب باشد به جذب آن خلق غالب بر جميع اخلاق بعد از مفارقت از صيصيه انسيه متعلق مىشود به آن صيصيهء حيوانيه كه مناسب اين هيأت ظلمانيه است ، [ [ مانند نفس حريص به