انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 119

مراتب شدت و ضعف نور نفوس غير متناهى است و عارض بدون ماده ممكن نيست و نفس منزه از ماده است . پس ثابت شد كه انوار مدبّره قبل از بدن موجود نبوده است ، زيرا كه موجود واحد است يا كثير . قوله ايضا : إن كانت موجودة قبل الصّياصي فلم يمنعها حجاب و لا شاغل عن عالم النّور المحض و لا اتّفاق و لا تغيّر فيه [ [ لوجود الفيض و استعداد القابل لقبوله مع مقابلة المفيض و ارتفاع المانع ] ] « 1 » فتكون كاملة فتصرّفها فى الصيصية يقع ضائعا . « 2 » يعنى اگر نفوس قبل از صياصى موجود باشد منع نمىكند او را مانع و شاغل از عالم محض ، زيرا كه حجاب شاغل از جمله توابع تعلّق بدن است ، و انوار مدبّره را مجرد از تعلقات فرض كرده شده است . و در عالم مجردات امر اتفاقى نيست كه موقوف باشد بر حركات فلكيه ، كه كمال نفوس بوده باشد ؛ زيرا كه اتفاق و تغيّر در آن عالم موجب تغير علّت تامّه است كه نور محض واجب است ، و چون تغير در وى ممكن نيست پس تغير در عالم نور محال است ؛ و چون [ با ] وجود حجاب و مانع حصول كمال در آن عالم ممكن نيست از جهت وجود فيض و استعداد قابل قبول فيض را با مقابلهء قابل بمفيض و ارتفاع مانع ازلا و ابدا ، پس نفوس قبل از ابدان كامل بوده باشند ، و تصرف ايشان در صياصى عبث بوده باشد ؛ زيرا كه مقصود از تصرف نفس در صيصيه حصول كمال است و اگر كمال قبل از تصرف حاصل شده باشد ، تصرف صانع بوده باشد . و فعل عبث صانع مخالف حكمت است ، پس صدور او از حكيم حقيقى ممتنع است . قوله : ثمّ لا اولويّة بحسب الماهيّة لتخصّص بعضها بصيصية و الاتفاقات ، اعنى الوجوب بالحركات ، انّما هو فى العالم الصّياصي ، فيستعدّ الصّيصية لنور ما بالحركات « 3 » ، و ليس فى عالم النّور المحض اتّفاق لتخصص ذلك الطّرف . « 4 » يعنى اگر نفوس در عالم نور ازلا موجود باشد و بعضى نفوس به صيصيه متعلّق شود ترجيح بلا مرجح لازم مىآيد ؛ زيرا كه از حركات فلكيه صياصى را در عالم كون و فساد استعداد قبول نفس حاصل مىشود ؛ و در عالم نور محض چيزى كه مستدعى تخصيص بعضى نفوس به صياصى بوده باشد موجود نيست . و چون وجه تخصيص پيدا نشد ترجيح بلا مرجح لازم آمد . قوله : و ما يقال « أنّ المتصرّفات يسنح لها حال موجب لسقوطها عن مراتبها » [ [ و هبوطها عن مراتبها موجب لتعلقها بالابدان ] ] « 5 » كلام باطل ، اذ لا تجدّد فى ما ليس فى العالم الحركات و التغيّرات . « 6 »