انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 107

[ قوله ] : فالسّكون لمّا كان عدميّا ، فهو مناسب للظلمات الميّته . « 1 » يعنى برازخ ميّته كه حيات نداشته باشد . [ قوله ] : فلو لا نور قائم او عارض فى هذا العالم ما وقعت حركة اصلا . « 2 » مراد از « نور قائم » نور مجرد جوهرى قائم به ذات است . و مراد از « نور عارض » نور عرضى قائم به غير است . يعنى از جميع مقدّمات مذكوره معلوم شد كه اگر انوار جوهريّه در عرضيّه موجود نباشد اصلا ، در عالم انوار موجود نباشد ، [ پس ] عالم اجسام موجود نتواند بود زيرا كه از عدم نور عدم حركت لازم مىآيد ، و عدم حركت سكون است ، و سكون « ظلمات ميّته » است پس از عدم نور عدم حيات لازم آيد ، و عدم حيات [ را ] موجب [ مىشود ] زيرا كه عدم برزخ او است ، و هو المطلوب . [ قوله ] : فصارت الانوار علّة الحركات و الحرارة ، و الحركة و الحرارة كلّ منهما مظهر للنّور لا انّهما علتاه [ بل ] تعدّان القابل لان يحصل فيه نور من النّور القاهر الفائض لجوهره على القوابل المستعدة [ ما يليق ] باستعدادها . « 3 » پس ثابت شد كه انوار علّت حركات و حرارت است ، و حركات حرارت علت معدّهء قابل است نه علّت فاعليّه ؛ بلكه حركات و حرارت مادّه قابل را مستعد قبول نور از انوار قاهره مىكند ، و بعد از حصول استعداد در قابل به حركات فلكيّه و حرارت مستفاده از اشعهء كوكبه فايض مىشود از نور قاهر به حسب استعداد و فيوض و انوار عرضيّه . [ قوله ] : و امّا النّور فيوجدهما و يحصّلهما بسنخه . « 4 » يعنى نور جوهرى موجد و محصّل حركت و حرارت است به اصل نور . و « السنخ » بالخاء المعجمه هو الاصل ، و مراد به اصل نور ذات نورانى او است . [ قوله ] : و النّور فياض لذاته ، فعال لماهيّته ، لا بجعل جاعل . « 5 » يعنى علّت فيضان انوار عرضيّه از نور قاهر ذات اوست نه غير ، زيرا كه نور قاهر لذاته فياض و وهّاب است لا بعرض و فعل او لماهيته است نه از علّت ديگر ، ازلا و ابدا فيوض لا يتناهى بر مواد قابله از روى كمال نور و سرور كه لازم ذات اوست اشارت مىكند . [ قوله ] : و اما اشعة الكواكب فعلّتها الكواكب . « 6 » يعنى علّت معدّهء اشعهء كوكب است نه علّت موجده ، زيرا كه علّت موجده قاهر است كه