انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 102

حرارة على ما يشاهد فى الحمّامات من صعود قطرات . « 1 » يعنى سبب وجود باران اين است كه بخار متصاعد كه به طبقهء زمهريريّت مىرسد از غايت برودت آن منجمد و متكاثف مىشود ، و تكاثف موجب ثقل است . و چون در اصل اجزاى بخار رطوبت بوده است بنا بر آن متقاطر مىشود . و چون موجب وصول بخار به طبقهء زمهريرت حرارت است ، و موجب تكاثف وصول به طبقهء زمهريريّت ، و غلبهء برودت موجب نزول ثقل است - كه از تكاثف لازم آمده است - پس موجب نزول در حقيقت حرارت است ، چنانچه در حمامات مشاهده مىشود كه به سبب كثرت حرارت ابخره متصاعد مىشود . و چون هواى سقف حمام بارد است بنا بر آن بعد از وصول بخار به آن متقاطر مىشود . و مراد از صعود قطرات صعود ابخره است و به اعتبار ما يئول قطرات گفته است ، مجازا . [ قوله ] : و ما يتكاثف على الجوّ من الأبخرة يصير سحابا ، و ينحبس فيه الدّخان . . . و تقلقل . . . يسمى الرّعد . « 2 » ابخره غليظه كه جمع مىشود و متكاثف شده ابر غليظ مىگردد ، [ و ] چون دخان متصاعد به آن ابر مىرسد منحبس مىشود و متكاثف شده در آن ابر به قوت تمام اجزاى ابر را خرق مىكند تا صعود نموده به طبقهء ناريّه برسد . [ [ بنا بر آن اجزاء بر حركت عنف مىكند و اين دخان متقلقل مىشود و از آن حركت عنف و تقلقل دخان تمزيق عنف حاصل مىشود [ و ] از آن تمزيق صوت عظيم حادث مىشود و آن صوت رعد است ، و نور سريع الزّوال كه قبل از شنيدن اين صوت ديده مىشود برق است ، و آن به سبب اشتعال آن دخان است بعد از وصول به كرهء نار ، از جهت دهشت كه در آن دخان بوده است . و وجه شنيدن صوت رعد بعد از ديدن برق اين است كه صوت را حركت هوا و وصول آن به صماخ ضرورى است و حركت دفعة ممكن نيست ، بلكه زمان متناهى بايد ، به خلاف اشتعال دخان كه دفعة « 3 » است . و لهذا حركت دقّ قصار ديده مىشود قبل از سماع صوت دقّ ] ] . « 4 » [ قوله ] : و قد ابتنى على الحرارة . « 5 » يعنى و چون وجود رعد مبتنى بر حرارت و وجود حرارت مبتنى بر شعاع است ، پس وجود رعد مبتنى بر شعاع است ، و چون وجود حرارت شعاع مبتنى بر نور عرضى ، و وجود نور عرضى مبتنى بر نور جوهرى است كه علّت فاعليّه او است ، پس وجود رعد مبتنى بر نور جوهرى است ،