انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 98

به تأثير آتش و النّار مانند بخارهاى مرتفعه از آب يا شير جوشانيده كه آب منقلب به هوا مىشود ، لهذا در اجزاى آن جسم رطب كه آب يا شير و امثال آن باشد بعد از مدّت مديد تقليل ظاهر مىشود . [ قوله ] : و انقلاب الماء أرضا يرى من استحجار المياه فى الجبال . « 1 » چنانچه در مزارع كه قريب به بر است آب سنگ مىشود . [ قوله ] : و انقلاب الهواء نارا ذات نوريّة يرى فى [ القدح و ] النّفاخات . « 2 » مانند كورهء حدّادين كه هواى آن منقلب به آتش مىشود ، و اگر جسم ذى دهنيت در آن انداخته شود البته نور و شعله ظاهر مىشود ، چنانچه به تجربه ثابت شده است . [ قوله ] : و اذا صحّ انقلاب احد العنصرين الى الاخر [ يجب انقلاب الاخر ] اليه ، و الّا كان فى الادوار الغير المتناهية لم يبق شىء من ذلك . « 3 » يعنى اگر انقلاب عنصرين مذكورين از طرفين نبوده باشد نظام عالم تركيب باطل مىشود ، زيرا كه ادوار غير متناهى و مقدار عالم عناصر متناهى است . و نار را به اعتبار نوريّت اين جا به عنصر على حده تعبير كرده است و الا حقيقت نار و هوا هر دو حارّ رطب است ، چنانچه مذكور شد . پس هوائى كه استعداد قبول نور عرضى حاصل كرده است آن را نار گفته است ، و لا مشاحة فى الاصطلاحات . و امّا انقلاب ارض به آب مانند بعضى احجار است كه به حيل اكبرى آب مىشود . اما انقلاب نار به هوا مثل شعله‌هاى آتش است كه هوا مىگردد . مصنّف قدّس سره ، در « تلويحات » فرموده است : « و انقلاب الماء أرضا يرى فى بعض المواضع مياه تتقاطر فتحجّر و العجب أنّها إن أخذت قبل الوصول الى الارض لم يتحجّر ، فهي بخاصيّة فى تلك الارض اذ فيها قوّة معدنية شديدة التأثير فى الحجر و ربّما يكون باطنه فتظهر بالزلازل و إن صحّ انقلاب بعض النّاس حجرا كما يرى فى بلادنا اشخاصا و صورا مشاكلة للانسان . . . و على قرب من قريتنا سهرورد اشباح على هيئات رجال و نساء و بهائم و اطفال و اثاث بيوت يكاد يغلب على - الطين ، أنّها [ كانت ] قوالب انسيّة و ما يشبّه بها فهي لمثل هذه القوّة [ الّتى ] قد يظهر على قوم قد غضب اللّه عليهم . » « 4 » هذا كلامه ، قدّس سره . و از اين كلمات ظاهر شد كه چنانچه كون و فساد در بسائط عنصرى واقع مىشود در مركبات نيز به اقتضاى اوضاع افلاك به وقوع مىآيد ، كما نقل عن قرب سهرورد . [ قوله ] : فنسبة الحامل اليهما سواء . « 5 »