انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 95

و اين استدلال باطل است زيرا كه مىتواند بود كه چيزى كه در ثقبه مىنمايد هوا بوده باشد نه نار و احتراق و شفافيت در هوا نيز مىباشد . و قوله « فان النّار » الخ ، بيان اين است كه چيزى كه در ثقبه است هواى محرق است نه نار ، زيرا كه ناريّت - يعنى حرارت - هر چند قوى تر مىباشد هواى كثير را تلطيف مىكند و لطافت مناسب نور است پس نور و شعلهء كثيرهء فايض مىشود از ربّ نوع بر وى ، هر چند ضعيف باشد تلطيف كثير كمتر مىكند . پس دخان بيشتر مىشود ؛ و لهذا دخان در حطب رطب بيشتر مىباشد ، و در حطب يابس كمتر ، زيرا كه حرارت در جسم رطب قليل الاثر و در جسم يابس كثير التأثير مىباشد ، و هوائى كه قريب است از فتيله و اصول شعله‌ها به نسبت كثرت حرارت لطيف مىشود « 1 » قابل نور عرضى مىگردد ، و چون لطافت مانع نفوذ نور بصر نمىشود بنا بر آن نور در وى نفوذ مىكند . و سبب احتراق جسم تلاقى كثرت حرارت است كه در آن هوا موجود است ، پس باطل شد استدلال ثقبهء مصباح بر وجود نار . [ قوله ] : ثمّ أنّ هؤلاء اعترفوا بأنّ اليابس هو الّذى لم يقبل التشكّل و تركه بسهولة ، و ليس ما عند الفتيلة كذا بل يقبل بسهولة ، و كذا ما يقرب من الفلك ، فلا يفارق الهواء الّا فى حرارة مختلفة [ فى ] الشّدّة و النّقص ، فهو هواء حار . « 2 » يعنى آن جسم حار كه قريب به فلك است [ از ] آن جسم كه متّصل [ به ] فتيله است ممتاز نيست از هواء به حسب حقيقت بلكه امتياز او به حسب شدت و ضعف حرارت است . قال - الشّارح : [ [ فإن فسّرت « 3 » اليبوسة بعسر « 4 » الالتصاق بالغير . . . فلا شكّ أنّ النّار يابسة بهذا المعنى ، لكنّ الهواء أيضا كذلك . و اذا كان كلّ ما يلزم النّار يلزم للهواء « 5 » وجب أن يجعلا عنصرا واحدا مختلفا حرارته بالشدّة و الضّعف ] ] « 6 » تمّ كلامه رحمه اللّه . [ قوله ] : و ما يقال « أنّ النّار يابسة لتجفيفها الأشياء » ليس بحسن ، فإنّ التجفيف . . . إنّما هو للتلطيف [ و التصعيد ] لا بأن تكون [ هى ] يابسة . « 7 » مشائين گفته‌اند كه آتش مجفّف اشياءست و هر چه مجفّف است يابس است ، پس آتش يابس است . و كبرى ممنوع است زيرا كه مىتواند بود كه موجب تجفيف تلطيف باشد و موجب تلطيف حرارت ؛ پس تجفيف حرارت باشد نه يبوست .