انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 94

تلطّف است نه ناريّت . [ قوله ] : و إن استدلّوا بحركة الفلك أنّها [ تسخن ] ما يجاور الفلك فيكون [ هواء ] متسخّنا ، فلا يلزم أن يكون نارا . « 1 » يعنى اگر استدلال مىكند بر وجود نار به اين كه حركت فلك موجب تسخين است ، پس بايد كه جسم ملتصق او شديد الحرارة باشد ، و وجود نار به اين [ است ] كه حركت ثابت مىشود . اين استدلال صحيح نيست زيرا كه از حركت فلك لازم نمىآيد كه آن جسم ملتصق او حار يابس باشد ؛ بلكه لازم آيد كه شديد الحرارة باشد از اجسام ديگر . [ قوله ] : و إن استدلّوا باحراق الدّخان عند الوصول الى قريب من الفلك فيحصل منه ذوات الاذناب و الشّهب فهذا « 2 » خطأ لأنّ الحرق ليس من خاصيّة النّار ، فإنّ الحديدة الحامية تحرق و الهواء الحارّ شديد الحرق . « 3 » يعنى اگر استدلال مىكند به سوختن ادخنه كه بالا مىرود بر وجود آتش كه ذوات - الاذناب و ثواقب « 4 » نجوم از آن پيدا مىشود . اين استدلال نيز خطا است زيرا كه از اين آنچه ثابت مىشود اين است كه ملتصق فلك جسم حار است كه ادخنه را مىسوزد و از اين لازم نمىآيد كه آن جسم حار يابس باشد و حقيقت هوا بوده باشد ، چه هواى گرم و آهن گرم نيز سوزنده است . و از اين مقدّمات كه مذكور شد معلوم شد كه جسم حارّ ملتصق فلك هواى سوزنده است نه نار كه آن را مشائين حار يابس مىدانند . [ قوله ] : و الاستدلال بما نرى فى « 5 » المصباح من شبه ثقبة فى صنوبرتها ، [ [ ليس بشىء ] ] « 6 » فان النّاريّة كلّما كانت أقوى فهي أقدر على الاحالة « 7 » على الهواء بالتّلطيف ، فان ضعيف عن الا - حالة فيقوى الدخان ، فما قرب من الفتيلة و نحوها تلطّف ، فصار هواء لقوّة النّار « 8 » و بقيت معه حرارة . « 9 » مراد از « شبه ثقبه » در مصباح حرّ است كه در تحت شعله و نور مىنمايد و آن شفاف است و مراد از « صنوبرة » نار خالص است ، يعنى بعضى از مشائين گفته‌اند كه آنچه در مصباح شبه ثقبه [ است ] نار خالص است ، زيرا كه شفاف و محرق است ، پس ثابت شد وجود نار خالص ،