انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 91

يعنى از اجرام فلكى آنچه مانع اجرام ديگر بوده باشد نورانى است ، مانند شمس و قمر و كواكب كه مانع ادراك انوار ما فوق مىشود . و غير از آن اجرام نورانى شفاف و لطيف است و در اجرام فلكى اقتضاء نيست . [ قوله ] : و هى برازخ قاهرة لا تفسد و لا تبطل لما بيّنا [ لك ] من دوام الحركات - لموضوعاتها . « 1 » يعنى افلاك برازخ قاهرهء موثره است در اجرام عنصريّه ، و لهذا افلاك را آبا و عناصر بسيط را امّهات و مركبات را مواليد گفته‌اند . و چون سابقا مذكور شده است كه حركات افلاك سرمدى است و حركت عرض است و بدون محل موجود نمىتواند بود ، پس اجرام افلاك نيز سرمدى است . [ قوله ] : و البرازخ القابس هو ما تحتها . « 2 » يعنى [ [ عناصر و ما يتولد منها ] ] « 3 » و وجه تسميهء افلاك به قاهر ، و عناصر به قابس اين است كه افلاك غالب است بر جميع اجسام زيرا كه مؤثّر است ، و عناصر أخذ مىكند تأثّر را از افلاك ، و لهذا آن را امهات گفته شده است ، چنانچه مذكور شد . و اقتباس عبارت از اخذ كردن اثر است از غير . [ قوله ] : و لم يخرج الفارد و القابس عن الاقسام الثلاثة لانه « 4 » امّا أن يكون قابسا حاجزا كالارض ، أو مقتصدا كالماء او لطيفا كالهواء . « 5 » غرض از ذكر اين كلمات بيان مذهب حكماى اشراق است كه عناصر بسيطه نزد ايشان منحصر است در آب و خاك و هوا . و مىگويند كه آتش هواى سوزنده است و طبيعت او حار رطب است ، نه حار يابس ، چنانچه بعد ازين به تفصيل معلوم خواهد شد . [ قوله ] : و ليس بيننا و بين البرازخ [ العلويّة ] حاجز و لا مقتصد ، و الّا حجب عنّا « 6 » الانوار العاليّة ، [ فليس ] الّا الفضاء . و ما ترى من السّحب و غيرها فانّما هى من أبخرة و هى مقتصدة اقتصادا ما . « 7 » مراد از فضا هواى لطيف است و آنچه در اين فضا حاجز مىنمايد از ابر و ضباب و امثال آن حاصل شده است از أبخره‌اى كه از اشعهء كواكب پيدا مىشود . و اين حواجز كه در فضا