انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 69

مثل آن زمان سانح مىگردد ، و على هذا القياس ازمنهء ديگر . و أيضا مىگويد كه « برهما » نام شخصى مخلوق شده است كه موجد قوالب مركبات عنصريّه است و مانند كوزه‌گر هميشه ايجاد قوالب مىكند و او چهار دهان دارد و از هر دهان خود يك كتاب مشتمل بر موعظه و نصيحت و اوامر و نواهى گفته است ؛ و آن چهار كتاب را چهار « ويد » « 1 » مىگويند ، و عمر اين برهما صد سال غير متعارف است ، به اين تفصيل كه مدّت اين چهار دور مذكور را يك « چوكرى » « 2 » مىگويند و مقدار پانصد « چوكرى » كه شبانروز او است ، و بعد از مرور سيصد و - شصت روز به اين تفصيل يك سال برهما تمام مىشود و جميع مركبات عنصرى به كتم عدم مىرود ، و اين است قيامت كبرى ؛ و از آن زمان عالم تركيب معدوم مىشود تا مقدار صد سال مذكور از مركبات عنصرى چيزى به وجود نمىآيد و بعد از مرور آن زمان برهماى ديگر مىشود مثل اوّل ، و هكذا الى ما لا نهاية له . اين است مذهب اكثر حكماى هند [ و ] درين باب مجلدات نوشته‌اند ، و اللّه اعلم بحقائق الامور . [ قوله ] : و ليس على ما يفرضه اتباع المشائين من أنّ كلّ [ فلك ] فى حركاته الكثيرة متشبّه بواحد من جميع الوجوه . فانّ الافلاك كثيرة و حركاتها مختلفة . « 3 » يعنى و ليس الامر فى حركات الافلاك على الوجه الّذى ذهب اليه حكماء المشائين ، زيرا كه به مذهب ايشان عقول منحصر است در ده ، و جميع فيوض به عالم اجسام از عقل فعال فايض مىشود ؛ و اين مذهب باطل است به عقيدهء مصنّف و جميع مشايخ صوفيه و اهل حق ؛ زيرا كه كثرت افلاك و حركات مختلفهء افلاك دليل است بر كثرت مؤثرات و ارباب ايشان ، چه صدور آثار مختلفه از يك عقل مجرّد محال است بالضرورة . [ قوله ] : و الغرض على ما صرّحوا به حركة الكواكب . « 4 » يعنى حكماى مشائين در كتب خود تصريح كرده‌اند كه [ [ غرض از حركت افلاك حركت كواكب است كه آن حركت موجب اتّصال اشعهء مختلط به اجزاى اقطار عالم بر نسبت فاضلهء عقليه « 5 » مىرسد انواع كائنات در عالم حادث مىگردد ] ] . « 6 » [ قوله ] : و الكواكب تارة راجع ، و تارة مستقيم ، و تارة فى الاوج ، و تارة فى الحضيض فكيف يكون تشبّها بشىء واحد . « 7 » [ [ يعنى اختلاف اوضاع كواكب دلالت مىكند بر عدم تشبه حركات به يك شىء كه