ابو الدرداء
عويمر بن زيد بن قيس بن عائشة بن امية بن مالك خزرجى انصارى ( د 32 ق / 652 م ) ، از اصحاب پيامبر ( ص ) و از گرد آوردندگان قرآن . در ضبط نام پدر و سلسلهء نسب او اختلافاتى وجود دارد ، چنان كه نام پدرش را ثعلبه ، عامر و مالك نيز نوشتهاند و همچنين برخى « عويمر » را لقب ابو درداء و نام او را عامر دانستهاند .
ابو درداء پيش از بعثت پيامبر ( ص ) به تجارت اشتغال داشت و آخرين كس از خاندان خود بود كه اسلام آورد . او را در خانه بتى بود كه به دست عبد الله بن رواحه ، دوست صميمىاش در جاهليّت و اسلام ، در هم شكسته شد و از آن پس بود كه همراه با ابن رواحه به حضور رسول خدا ( ص ) رسيد و مسلمان شد پيغمبر ( ص ) ميان او و سلمان فارسى - احتمالا پيش از جنگ بدر - مؤاخات و برادر خواندگى برقرار ساخت امّا به نقل سيوطى ، وى در روز بدر اسلام آورد و در جنگ أحد شركت داشت هر چند در مورد حضور او در جنگ أحد ترديدهايى وجود دارد .
ابو درداء يكى از معدود كسانى بود كه در گردآورى قرآن شركت داشتند وى به فرمان عمر ، براى تعليم قرآن ، به شام رفت و در دمشق اقامت كرد ، چنان كه در حلقهء قراءت او بيش از 1000 تن شركت مىكردند . او در سفرى از شام به مدينه ، مصحف شاميان را با مصاحف مدينه مقابله نمود . ابو درداء همچنين احاديث فراوانى از پيامبر ( ص ) روايت كرده است و مجموعهء قابل توجّهى از اين احاديث را مىتوان در مسند احمد ملاحظه كرد .
ابو درداء در قديمترين منابع به عنوان حكيمى عابد شناخته مىشده و ابو نعيم ، ضمن وصف او به عارف متفكّر و حكيم عابد ، پارهيى از سخنان حكمتآميز او را نقل كرده است مواعظ ابو درداء در بسيارى از آثار اخلاقى مورد توجه قرار گرفته است . در جريان فتوح شام ابو درداء با سپاه اسلام به آن ديار رفت و سرپرست يكى از دو قرارگاه مسلمانان در آن ناحيه بود وى همچنين در جنگ يرموك ( 13 ق ) قضاى سپاه اسلام را عهدهدار بود . دربارهء تصدّى قضاى شام گفته شده است كه عمر شخصا قضاى دمشق را به او محوّل كرد و قاضى در غياب امير و والى ، جانشين او به شمار مىرفت يا اينكه به فرمان عمر ، معاويه او را قاضى دمشق كرد . بنا به قولى ديگر او در زمان خلافت عثمان قاضى دمشق شد ولى چنين به نظر مىرسد كه در زمان خلافت عثمان در منصب قضا