لوح
؛ داراى معانى متعدّد است ، از جمله هر چه پهن باشد از استخوان و كتف و تخته و جز آن كه بر آن نويسند . تخته مشق اطفال ، صفحهء نانوشته ، مقابل قلم و هو الكتاب المبين و النفس الكليّه . فالألواح اربعة : لوح القضاء السابق على المحو و الاثبات و هو لوح العقل الّاول ، و لوح القدر ، اى لوح النفس الناطقة ألكلية الّتى يفصل فيها كلّيات اللوح الاوّل و يتعلّق باسبابها و هو المسمّى باللوح المحفوظ ، و لوح النفس الجزئية السّماوية التّى ينتقش فيها كلّ ما فى هذا العالم شكله و هيئته و مقداره و هو المسمّى بالسّماء الدنيا و هو يمثابة خيال العالم كما انّ الاوّل بمثابة روحه و الثانى بمثابة قلبه و لوح الهيولى القابل للصور عالم الشّهادة [ تعريفات ] التدوين و التسطير المؤجّل الى حدّ معلوم .
سعدى بشوى لوحِ دل از نقشِ غيرِ دوست * علمى كه ره به حق ننمايد ، ضلالت است
[ سعدى ]
بر لوحِ معاصى خطِ عُذرى نكشيديم * پهلوىِ كباير ، حَسَناتى ننوشتيم
[ سعدى ]
. . . كه در خُرديِمَ لوح و دفتر خريد * ز بهرم يكى خاتمِ زر خريد
[ سعدى ] بوستان
پادشاهى پسر به مكتب داد * لوحِ سيمينش در كنار نهاد
بر سرِ لوحِ او ، نوشته به زر * جورِ استاد به ز مهرِ پدر
[ گلستان سعدى ]
سرشكِ من كه ز طوفانِ نوح ، دست بِبُرد * ز لوحِ سينه نيارست نقشِ مهرِ تو شست
[ حافظ ، غزل 24 / 2 ص 64 ]
سوادِ لوحِ بينش را عزيز از بهرِ آن دارم * كه جان را نسخهيى باشد ، ز نقشِ خالِ هندويت
[ حافظ ، غزل 94 / 3 ص 204 ]
مشو اى ديده نقشِ غم ، ز لوحِ سينهء حافظ * كه زخمِ تيغِ دلدار است و رنگِ خون نخواهد شد
[ حافظ ، غزل 161 ص 338 ]