الحديت ( روايات تربيتى از مكتب اهل بيت ع ) — صفحة 304

عن موسى بن جعفر عليهما السّلام انّه قال : يا هشام انّ للَّه على النّاس حجّتين حجّة ظاهرة و حجّة باطنة فامّا الظّاهرة فالرّسل و الأنبياء و الائمّة و امّا الباطنة فالعقول . « 1 » حضرت موسى بن جعفر ( ع ) بهشام بن حكم فرمود : خداوند را در بين مردم دو حجّت است ، يكى ظاهرى و آن ديگر باطنى ، حجّت ظاهرى خداوند ، رسولان و انبياء و ائمّه هستند و حجّت باطنى عقلهاى مردم است . قال علىّ عليه السّلام : العقل رسول الحقّ « 2 » . على عليه السّلام در اين حديث كلمهء « رسول » را در بارهء خرد به كار برده و فرموده است : عقل ، رسول حضرت حق است . قال على عليه السّلام : العقل عقلان مطبوع و مسموع و لا ينفع المسموع ما لم يكن مطبوع ، كما لا ينفع نور الشّمس و نور العين ممنوع . « 3 » على عليه السّلام فرموده : عقل بر دو قسم است ، اوّل عقلى كه بطور طبيعى و بر اساس سنّت آفرينش ، نصيب بشر مىشود و ديگرى عقلى كه از راه شنيدن سخنان ديگران و فرا گرفتن معلومات اين و آن ، عايد آدمى ميگردد ، ولى براى كسى كه عقل طبيعى و سالم ندارد شنيدن مقالات علمى ، سودبخش نيست ، مانند كسى كه چشمش نابينا است نميتواند از پرتو نور آفتاب استفاده كند و موجودات را ببيند .