الحديت ( روايات تربيتى از مكتب اهل بيت ع ) — صفحة 302

قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله : اذا بلغكم عن رجل حسن حال ، فانظروا في حسن عقله فانّما يجازى بعقله « 1 » . رسول اكرم فرموده : وقتى خبر حسن خلق و درستكارى مردى به شما ميرسد تنها به آن قانع نشويد ، بلكه خوبى عقل و فكرش را به‌بينيد و مقدار درك و فهمش را در نظر آوريد ، زيرا پاداش عمل هر كسى به مقدار عقل او است . عن ابى جعفر عليه السّلام : انّ اللَّه تبارك و تعالى يحاسب النّاس على قدر ما آتاهم من العقول في دار الدّنيا « 2 » . امام باقر عليه السّلام فرموده است : كه در قيامت بازخواست خداوند از مردم به مقدار عقلى است كه در دنيا به آنان داده است . عن الرّضا عليه السّلام : قال العقل حباء من اللَّه و الأدب كلفة فمن تكلّف الأدب قدر عليه و من تكلّف العقل لم يزدد بذلك الّا جهلا « 3 » . حضرت رضا عليه السّلام به أبو هاشم فرمود : عقل عطيّهء الهى است و ادب و تربيت نتيجهء مشقّت . آن كس كه در راه فراگرفتن ادب بمشقّت و زحمت تن در دهد پيروز مىشود و سرانجام مؤدّب ميگردد ، و آن كس كه در راه ازدياد عقل خداداد كه جزء سرشت آدمى است سعى و مجاهده نمايد جز بر نادانى خود نيفزوده است .