« 1 » . منافقين دو رنگ ، وقتى با پيروان حقيقى اسلام روبرو ميشدند اظهار ايمان ميكردند ، موقعى كه با رفقاى شيطان صفت خويش خلوت مينمودند ميگفتند روح ما با شما است و مقصود از اظهار مسلمانى ، تمسخر مؤمنين است . منافقين كه در آتش عقدهء حقارت ميسوختند براى جبران شكستهاى درونى خود بايد انتقام بگيرند . وقتى از كشتن پيشواى اسلام و در هم شكستن نيروى مسلمين مأيوس شدند بوسائل ديگرى دست زدند ، نيش زدن و زهر ريختن ، مسخره كردن و اهانت نمودن ، يكى از وسائل انتقامجوئى است . منافقين تا جايى كه توانستند ، آشكارا مسلمين را بباد مسخره گرفتند . در مواقعى كه حضورا جرأت تمسخر نداشتند در پنهانى ، موقعى كه گرد هم جمع ميشدند براى قانع كردن خود و جبران شكستها و رسوائيهاى خويش ، ميگفتند ما مسلمين را مسخره ميكنيم . قال علىّ عليه السّلام : نفاق المرء من ذلّ يجده في نفسه . « 2 » على ( ع ) ميفرمود : دوروئى و نفاق آدمى ناشى از حقارت و ذلتى است كه در ضمير خود ، احساس مىكند .