در كتابهاى فارسي وعربى مربوط به مسلك فتوت ، ضروري است .
فتوت ومفاهيم آن در ابيات فارسي
مسلك فتوت وجوانمردى ومفاهيم مربوط به آن ، رنگ وبوى خاصي به أدبيات فارسي بخشيده وصوفيان وديگر نويسندگان وشاعران صاحبدل ، هم در سرودهها وهم در آثار نثرى خود ، كرارا به ترويج مسلك ومفاهيم مزبور پرداختهاند . به طورى كه پس از تصوف ، نشانهها ورگههاى هيچ مسلكى را به اندازهء فتوت در أدبيات فارسي نمىيابيم بعضي از اشعارى را كه نمايندهء گرايش به فتوت وابعاد آن است ، قبلا آورديم ( مثلا آنچه را در ستايش امام على به عنوان سرور فتيان وجوانمردان سروده شده ) واينك نيز اشعار ديگرى را در همان رابطه ملاحظه مىنمائيد :
جوانمردى از كارها بهتر است * جوانمردى از خوى پيغمبر است
دو گيتى شود بر جوانمرد راست * جوانمرد باش ودو گيتى تراست « 1 »
همى كنند به نيكى ترا دعا أمت * همى برند بشادى ز تو قبا فتيان « 2 »
نشسته بر سر خوان فتوت * بهر دو كون در داده صلايى
جوانمردى ولطف است آدميت * همين نقش هيولايى مپندار « 4 »
فردوسى :
جوانمردى وراستى پيشه كن * همه نيكويى اندر انديشه كن
سعدى :
بدى را بدى سهل باشد جزا * اگر مردى أحسن إلى من اسا
شيخ نجم الدين زركوب :
فتوت پيشهء هر بىادب نيست * فتوت پيشهء پيغمبران است
كسى كش چشم معنى باز باشد * فتوت در همه اشيا روان است
هامش
( 1 ) - منسوب به عنصرى بلخى : سرچشمهء تصوف در إيران ، ص 135 .
( 2 ) - عنصرى : ديوان عنصرى به اهتمام دكتر دبير سياقى ، ص 318 .
3 - عراقي : كليات ، چاپ چهارم ، ص 250 .
( 4 ) - سعدى : گلستان ( كليات ، ص 189 ) .