500 ه ق « 1 » )
اين آداب ورسوم جوانمردى كه در اسپانيا واز آنجا بساير نقاط اروپا راه يافته ، بظاهر أصل آن از ممالك اسلامى منجمله سوريه ومصر بوده زيرا چنانكه ذكر گرديد ، فعاليتهاى فتيان مسلمان در جنگهاى صليبى موجب شگفتى وحيرت مخالفان مسيحي قرار گرفته وتحسين ايشان را برانگيخته بود به همين دليل فن شهسوارى وشواليهگرى را از آنان ياد گرفته وراه وروش آنان را تعقيب مىكردهاند . « 2 »
اين نوع جوانمردى در قرون وسطى در سراسر قارهء اروپا رواج زياد داشته است وبا وجود پيشرفتهاى مادي وصنعتى سرسامآور غرب هنوز هم « جوانمرد » يك صفت خوب وعالي است كه مردم آن سامان در زبانهاى خود بكار ميبرند واين مطالب را با مراجعه به فرهنگهاى اروپائى مىتوان دريافت .
مسلمانان از أواخر سدهء أول هجرى حكومت اسپانيا را بدست آوردند .
اغالبه نيز در سال 213 ه / ( 817 ميلادي ) در ناحيهء سيسيل حكومتى برپا كردند وچندى بعد ، بطورى كه از المسالك والممالك ابن حوقل هم برمىآيد ، تصوف وفتوت اسلامى بدان نواحي راه يافته بود . توجه اروپائيان به فتوت اسلامى بيشتر در أوان جنگهاى صليبى بوده ولى رگههاى آن را الان هم در افراد نيكوكار آن سرزمين مىتوان ديد . اقبال لاهورى ، شاعر ومتفكر اسلامى ، در سال 1934 م از نقاط تاريخي اسپانيا ديدن كرده ودر كتاب بال جبريل ( ص 134 ) مىنويسد : دريغا از انحلال فرهنگ جوانمردان عرب در اين سرزمين ، همانان كه وقتي نظرشان راهنماى شرق وغرب بوده است . ودر قرون تاريك اروپا ، هوش وخردشان راهبر ديگران بوده . تأثير آنان است كه مردم اسپانيا هنوز هم صميمى ودوست نماى ودلير ونيكوكار بنظر مىآيند محيط اسپانيا در ؟ ؟ ؟ عصر هم گويا حامل نفحات شميم يمن است ودر موسيقى اسپانيايى نفوذ
هامش
( 1 ) - نويسندهء بزرگ اردو ، آقاى نسيم حجازي نوولى دلاويز را بعنوان « يوسف بن تاشفين » نگاشتهاند كه چندين بار بچاپ رسيده است .
( 2 ) - لمحات حيرتانگيز تاريخ اسلام ( اردو ) كه أصل عربى آن از عبد الحنان مصرى است وآقاى دكتر عفان سلجوق به من معرفى نمودند .